16-daagse Java - Bali

Auteur(s):

Louët Feisser

Reisdatum:

05-02-2011 t/m 23-02-2011

Waardering:

3,5 sterren 74 stemmen

Aangezien Martha’s grootvader directeur was van de Nederland Oostindië Compagnie (de latere Nederlandse Handel Maatschappij), mijn grootvader een handels bedrijf had gerund op Indonesië (Rubber en Specerijen) en ik zelf een tweetal keren in Jakarta was geweest in mijn Damen Scheepsbouw tijd, hadden wij besloten om deze twee eilanden eens uitgebreid te bezoeken.

Wij boekten onze reis bij Fox Reizen in Hoofddorp, die onze reis, tezamen met Panorama tours in Indonesië uitstekend hebben verzorgd. Wij kozen voor een 18 daagse reis, eerst 11 dagen over Java rijden met privé busje en chauffeur en gids, daarna 7 dagen aan het strand op Bali.

Met de uitstekende gids, Kholid en chauffeur Yasin, reden wij 1900 km over Java. Kholid sprak behoorlijk Nederlands en als wij er niet uitkwamen dan spraken wij Engels, de chauffeur Yasin reed uitstekend en ons busje, een Suzuki, was comfortabel en schoon.

Wij hadden voor Malaysian Airlines gekozen, een vrij moderne Boeing 747 naar Kuala Lumpur (KL), 11 en een half uur vliegen met prima eten en bediening, arriveerden op KL om 06.30 uur op zaterdagochtend, na 2 uur wachten een doorvlucht met Malaysian naar Jakarta. Arriveren om 11.30 uur op het vliegveld, even wachten en €21.- per persoon betalen voor onze visa, naar de bagage hal, hier snel wat Rupiahs gewisseld (10.000.000 Rupiah is € 83.- dus 12.000 Rupiah is €1) staat onze gids Kholid reeds met een bagage wagentje met onze bagage erop, dat is pas service!!! Zij rijden ons naar het Millenium hotel in Jakarta en spreken af dat zij ons komen halen om 07.00 uur. (Alles is vroeg in Indonesië; je gaat dus ook redelijk vroeg slapen.)

Om 15.00 uur komt "de man met de hamer" en wij slapen een kleine 2 1/2 uur, om 19.00 uur dineren, voortreffelijk, heerlijk buffet met allerlei fantastische Indonesische gerechten, lekker pedis. Wij drinken een Bintang biertje (Gebrouwen door Heineken) en een glas Lindemans Australische witte wijn voor €10.-, als je drank besteld in Indonesië ben je aan de beurt, neem daarom ook zeker van de taxfree shop uit Amsterdam 2 flessen sterke drank mee en dan gezellig op je kamer een neut nemen.

Maandag 7 februari.
‘s Ochtends om 06.30 uur ontbijt, het ontbijt op Java en Bali is zeer uitgebreid, je kunt kiezen uit allerlei heerlijkheden, er is altijd een “egg station” waar je eitje/omeletje klaar wordt gemaakt waar je bij staat, ook kan je ‘s ochtends al warm eten (Nasi of Bami). Je hebt eigenlijk niet eens meer zin in een middag hap.

Wij worden stipt op tijd gehaald door onze twee mannen, die naarmate de reis vordert, steeds meer je vriendjes worden, Kholid had al gezegd bij de ontmoeting "Noem mij maar Gullit, jullie voetballer, dat vergeet je niet." Wij rijden eerst door het wat stinkende Jakarta, overvol met brommers en bussen en overig verkeer. Eerst naar het monument ter herinnering aan "de Tijd Soekarno" en ter ere van de onafhankelijkheid, ze noemen deze zuil ook wel "het fallus symbool van Soekarno".

Wij gaan door naar het Batavia Café, een geweldige overlevering van de "oude tijd" als je de ogen dicht doet zie je onze voorouders met hun witte tropenpakken hier zitten. De muziek is van de sixties. Alle Nederlandse gouverneurs hangen er aan de wand en de draaiende vans zorgen voor verkoeling. Op het plein waar het Batavia café aan ligt bevindt zich ook het sterf huis van Jan Pietersz. Coen.

Op weg naar de haven SUNDA KELAPA rijden wij langs een gebouw waar nog met grote letters op staat NEDERLANDSE HANDELSMAATSCHAPPIJ. De haven ligt vol met houten Peniches, die de vracht transporteren van Java naar Celebes. Ze werden vroeger alleen onder zeil voort bewogen, nu staat er een Japanse motor in, veel laden en lossen gaat nog met de hand, of met een armetierig hijs armpje. De Peniches nemen vooral hout mee vanuit Celebes, en van Jakarta allerhande vracht, vooral cement en overig stukgoed. Enkele schepen waren aan het lekken en een horde arbeiders was aan het breeuwen, eerst de naden schoon maken dan het katoen erin slaan en afwerken met pek. Als de Peniches niet geladen zijn liggen ze hoog op het water, geladen liggen ze bijna met hun vrijboord gelijk aan het water. De bemanning heeft achterop boven het water een soort latrine, in het Bahassa Indonesia noemen ze deze voorzieningen een “kakhuis”, zijn er toch nog wat echte Nederlandse woorden in de Indonesische taal, net zo als ”Notaris” en “Polisi”.

Wij rijden door naar BOGOR. Deze botanische tuinen zijn fantastisch, wij spenderen 4 uur met onze gids in de tuinen, hij weet er heel veel van, niet alleen over de geschiedenis van Indonesië weet Kholid veel, maar ook veel van de flora en fauna, hij is zeer belezen en dit alles heeft hij zichzelf geleerd net zoals de Nederlandse taal, werkelijk een fantastische gids. In Bogor staan 600 verschillende bloemen, planten en bomen. Wij rijden ook nog even naar het buiten verblijf van een van de laatste gouverneurs, Baron van Imhoff, nadat wij Nederlanders eruit waren geknikkerd heeft Soekarno dit gebouw BUITENZORG als zomer residentie gebruikt. Het hele park loopt vol met herten, ik denk wel dat er zeker 400 van deze vrij kleine hertjes rondliepen.

Rijden door naar de PUNCAK PAS, het weer verslechterd, af en toe een buitje, aangekomen op de Puncak, 2000 m. hoog, één van de hoogste punten van Java is het helemaal mis, dichte mist en regen. Wij stappen uit voor de lunch, weer een voortreffelijke rijsttafel maar kunnen helaas niet genieten van het, anders, riante uitzicht. Rondom de Puncak zijn veel thee plantages, aangezien de thee vooral verbouwd wordt in de hoger gelegen gebieden.

Rijden door naar Batavia waar wij om 18.00 uur aankomen, boeken in bij het Jayakarta Hotel, een 5 sterren hotel, prima de luxe, hier blijven wij twee dagen. ‘s Avonds eten wij vaak een `snack`, na de rijsttafel tijdens de lunch en het uitgebreide ontbijt heb je niet meer zo’n honger.

Dinsdag 8 februari.
Wij worden om 08.30 uur opgehaald, gids Kholid is de hele reis precies op de minuut op de afspraken aanwezig. Rijden naar een fruit markt in LEMBANG, wat heeft dit land een ongekende luxe aan groente en fruit, alles groeit en bloeit in de open natuur, alles is van een frisheid en kwaliteit en smaak. Kholid koopt verschillende soorten fruit die wij in Nederland nog nooit hebben geproefd, maar lekker !!

Rijden door naar de krater van TANGKUBAN PERAHU, omgekeerde praauw, de krater ligt op 1500 meter, het stinkt al kilometers van te voren naar zwavel, en de krater is 160 meter diep en bedekt met een soort puinsteen, het soort steen hetwelk de schilders vroeger gebruikte. Na de krater op 1500 meter hoog, rijden we door de thee plantages naar een thee fabriek, kunnen deze fabriek bezoeken en we krijgen een uitgebreide rondleiding. Tijdens de rit er naar toe stoppen we bij een aantal plantages en ook hier weet Kholid alles van de verbouw van thee, de groene thee, hoe men plukt wat voor soorten er zoal zijn op Java, hoe men thee krijgt met die rokerige smaak enz. enz.

Kholid is een veelzijdig mens. Kholid is de zoon van een arme boer met 5 kinderen, hij studeerde voor land meter maar na 3 jaar bij de overheid had hij het wel gezien. Zijn kennis en enthousiasme is “onuitputtelijk”, hij stopt de auto regelmatig, springt eruit en komt terug met schors van een boom, blijkt kaneel te zijn, verder plukt hij voor ons “kretjak” de zooi die men in de Indonesische sigaretten doet, verder komt hij aan met specerijen, kamperfoelie, thee bladeren, pepers, avocado’s, licys. Hij leert ons dat de aardappel, aubergines en de tomaten van dezelfde familie zijn, kan je aan de bloemetjes zien. Buiten het feit dat hij zoveel weet is Kholid ook een heel lieve man.

Na het bezoek kunnen wij de verschillende thee soorten proeven in een proef lokaal, voor thuis nemen we diverse thee soorten mee, kopen voor onze schoonzoon in spé gember thee, voor onze zoon Robert en zijn vriendin Louise kopen wij groene thee.

Na de thee naar de heetwater bronnen in CIATER, het water is wel 45 graden, heerlijk warm, nemen een duik in het zwembad hetwelk gevoed wordt door een heet water bron, het water is licht zwavelachtig en daardoor heilzaam. Het zwembad is uitgestorven, met uitzondering van een jonge dame, blijkt een "back packer", Anna, uit Doorn. Zij reist meestal alleen door de hele wereld, ze huurt dan bijv. een jongetje in met een bromfiets die haar als taxi alles laat zien. Voor meisjes alleen is Indonesië uiterst veilig en natuurlijk spotgoedkoop, alleen je vliegticket kost een paar duiten. We lunchen gezellig met haar en ik bied haar het eten en drinken aan, zoveel te makken hebben ze nu ook weer niet.

Na het zwembad en de thee fabriek en de krater hebben we het wel gezien en slaan het bezoek aan het muziekschooltje over. Schooltje heet PAK UJO. Terug in het hotel nog even lekker zwemmen en een boek lezen. Meestal blijven wij voor het avond eten ook in het hotel, vaak een club sandwich of een hamburger met prima frietjes en mayonaise.

Woensdag 9 februari.
Vandaag wordt het een vroegertje, we staan om 05.45 uur op. Hebben slecht geslapen, worden om 04.00 uur wakker en dommelen wat door, ik denk dat het een nasleep is van de jet leg. Met taxi naar het station voor treinreis van Bandung naar Kroja. Wij reizen eerste klas (van 08.00 uur tot 14.00 uur), de chauffeur is vooruit gereden en pikt ons weer op in Kroja.

Kholid zorgt goed voor ons, haalt eerst koffie en op een stationnetje koopt hij twee warme lunches, lekker eten met je vingers, net zo als de Javanen doen. Landschap is betoverend, tussen de twee bergruggen aan beide zijden van de trein boemelen we door de sawa’s. Duizenden kleuren groen van de rijstvelden, het ene vergezicht is nog mooier dan het andere, langs de spoorbaan groeien grote bossen bamboe, akkertjes met allerlei soorten groentes, maniok, casava, verder veel teak- en rubber bomen. Op de sawa’s werken veel vrouwen met grote rieten hoeden. Op de sawa dijkjes zitten grote groepen grote eenden, zij kunnen niet vliegen en worden ‘s avonds door de boer naar huis afgemarcheerd, een zeer koddig gezicht, de woerd voorop, dan de eendjes om thuis de eieren te leggen ‘s nachts, grote eieren met een blauwig geel dooier, ‘s ochtends worden ze weer afgemarcheerd naar de sawa’s. In een dorp zagen wij het ritueel, man met stok en 40 eenden. Kostelijk om te zien

Wij stappen uit en worden keurig opgewacht door onze chauffeur, de koffers hadden wij de vorige avond al mee gegeven. Wij rijden nog 3 uur naar WONOSOBO. Stoppen onderweg bij een steen fabriekje, niet die grote lange loodsen zoals bij ons maar een zeer klein ambachtelijk geheel, twee mensen werken er. De leem uit de grond is zeer geschikt voor stenen voor huizen. Een man schept de leem uit een put, de tweede smeert de leem in een houten vorm, goed voor 3 stenen. Na 2 dagen drogen in de zon worden de stenen opgestapeld in rijen onder een afdak, tussen de rijen laat men een spleet achter van 10 cm., hier gooien ze vliesjes van de rijstkorrel in, dit steken ze in brand en dekken de stenen rijen met een dekzeil toe, na 4 dagen zijn de stenen gebakken en klaar voor verkoop, ook de dakpannen worden zo gemaakt. Bij dit proces komt alles uit de natuur en kost geen enkele energie. Slimme mensen, die Javanen.

Wij stoppen voor een sanitaire stop en een "bakkie" en praten met een Javaanse Bromnozem, Elke familie heeft minstens een brommertje en soms twee, de motortjes zijn meestal viertakt en 100 á 120 cc, ze rijden tussen de 60 en 80 km. We staan versteld wat ze allemaal mee nemen op de brommer, vader en moeder, kind voorop, kind er tussen in en vaak nog een zuigeling aan de borst. Vader en moeder hebben wel een val helm op, echter de kinderen niet en ze karren rustig 50 of 60 km. Verder vervoeren ze op plateaus het hele weiland of sawa aan gras voor de geit of buffel, ook vervoeren ze de geiten op het plateau, gelukkig wel vast gebonden. Ook zie je het hele "koek en zopie" achter op de brommer voor het uitventen van warme of koude versnaperingen. De brommer is het verlengstuk van de Javaan. Ze moeten wel 17 jaar zijn maar je ziet ook kinderen van 14 jaar, ook veel dames of jonge meiden scheuren mee in de totale "brommer chaos".

Komen om 16.30 uur aan in het Gallery Hotel in KRESNA, doet denken aan de koloniale tijd, geen airco want wij zitten weer op 1500 meter, alles schoon en met die grote luchtwaaiers. Onze Koningin Juliana en Prins Bernhard hadden hier ook eens gelogeerd, getuige de foto’s van de eigenares met het koninklijk paar. Gaan ‘s avonds eten in het hotel, prima.

Donderdag 10 februari.
Weer een vroegertje, worden weer punctueel om 08.00 uur gewekt. Slapen goed maar worden om 05.30 uur wakker gezongen door de imam, wordt liever wakker gemaakt voor wat anders. Wij rijden naar het PLATEAU VAN DIENG om daar zeer oude ruïnes te gaan bekijken van Hindi tempels, rijden door naar de vulkaan van Dieng, weer zwavel, veel souvenir verkopers, kunnen tot op enkele meters de vulkaan benaderen, uit de grond weer die grijze blauwe borrelende substantie, het lijkt wel een heftige reageer buis en sluiten het bezoek aan het plateau af met een bezoek aan een meer met prachtig grijs blauw water. Wij rijden weer de berghellingen af langs onafzienbare aardappel velden. Dit gebied is zo vruchtbaar (veroorzaakt door vroegere uitbarstingen) dat er minimaal 3 aardappel oogsten per jaar plaats kunnen vinden, tevens is de opbrengst per aardappel plant 50 % hoger als in Nederland.

We gaan op weg naar de BOURABUDOUR, 50 km ten Noord Westen van Jogjakarta, een indrukwekkend bouwsel (gebouwd 600 jaar na Christus en gerestaureerd in 1978 ) en nu gezet op de erfgoed lijst van de Unesco. Het is 30 graden en drukkend warm, wij kijken met "ontzag" naar de 150 treden naar de midden ring, en daarna nog 95 treden naar de top. Martha besluit beneden te blijven (last van haar knie) en ik strompel achter de gids naar boven. Door het bereiken van de top kom ik in het NIRWANA, mooi uitzicht. De Bourabudur is één van de zeven wereldwonderen en het grootste Boeddhistische monument ter wereld. Bourabudur betekent tempels op de berg en is een heilige plaats die ervoor dient de spirituele onthechting van de gelovigen te bevorderen.

De Bourabudur heeft een ongelooflijke symboliek. Hij symboliseert de 10 veranderingen die de mens moet doormaken wil men in de realiteit opklimmen tot het nirwana, het spirituele ontwaken. Vanaf de Bourabudur kan je de vulkaan de MERPATI zien, deze vulkaan heeft al heel wat ellende veroorzaakt door zijn regelmatige uitbarstingen.

We gaan weer voortreffelijk lunchen, wat zijn deze lunches elke keer weer een verrassing, een buffet met wel 10 verschillende bakken en elke bak bevat weer een lekkernij, kroepoek erbij en kip sateetjes op een pruttelende plaat, wat Sambal en een biertje Bintang en, smullen maar!!

Wij besluiten vervolgens nog een extra uitstapje te maken naar een Javaans dorp, DESA, Onze gids gaat mee en een lieve mevrouw op haar brommertje. Buiten staat een klein paarden koetsje op ons te wachten, dit koetsje is gemaakt voor lichte Javaantjes maar niet echt berekent op twee zware Hollanders. Eerst stapt Martha in, ze moeten de dissel vast houden anders kiepert het wagentje om, als ik instap moeten ze met hun tweeën de dissel vast houden, gids met koetsier op de bok, mevrouwtje met brommer er achter aan. Eerst naar een hooiberg zonder dak, hier gokken de Javanen met hun duiven, mannetjes duif wordt uitgezet op 5 km en moet dan zo snel mogelijk terug vliegen naar zijn wijfje, maar hij moet wel van boven in de hooiberg palen binnen vliegen anders wordt het doffertje met wijfje gediskwalificeerd.

Wij stappen vervolgens uit bij de rivier die van de Merpati komt, de oevers zijn zwart gekleurd van de lava, maar de lava is wel ontzettend vruchtbaar. Kholid wijst ons op al de vruchten en kruiden, hij trekt aan een groen bosje op de grond, eronder zitten pinda’s. Vervolgens stoppen we bij het dorpshuis, hier woont het aardige mevrouwtje met haar man en omaatje en 3 kinderen. Wij krijgen thee en koekjes en in de “opkamer” staat een gamalan spel. Martha en Kholid gaan er achter gehurkt zitten en het mevrouwtje neemt een aanwijsstok, op de banden van het muziek instrument staan nummers, en door op de flip over de nummers aan te geven ontstaat er een plezierig deuntje.

Weer in het karretje gehesen en naar een volgend dorpshuis, hier treffen wij een omaatje aan die kroepoek aan het maken is. De kroepoek komt o.a. van de Casava wortel die eerst wordt geraspt en daarna gekookt, de witte substantie wordt daarna door een ouderwetse vleesmolen gehaald en de slierten die uit de molen komen worden in palmolie vet gebakken, wat er uit komt is meer dan verrukkelijk Vermoeid maar tevreden naar Yogjakarta, de stad van de Javaanse hof cultuur. Slapen weer twee nachten in het Jajakarta, weer een 5 ster hotel en prima voor elkaar. Martha neemt een massage, 40 % in prijs verlaagd aangezien er geen sterveling in het hotel is.

Vrijdag 11 februari. Yogjakarta.
Wij gaan eerst naar de indrukwekkende Hindu tempel PRAMBANAN, deze Hindu tempel spreekt ons nog meer aan dan de Borobudur. Deze tempels zijn na een vulkaan uitbarsting deels verwoest maar weer met de oude stenen weer gerestaureerd. Rondleiding door een vloeiend Nederlands sprekende gids, je komt toch nog veel Javanen tegen die vloeiend Nederlands spreken.

Wij gaan verder naar een Batik fabriekje, er zitten 6 vrouwen voorbereidingen te doen met bijen was voor de verfbad handelingen, ze maken prachtige kleurrijke schilderijtjes. We kopen voor onze schoondochter een kleurrijke afbeelding van een paradijs vogel. Zij ontwerpen eerst het schilderij, daarna worden delen van het schilderij behandelt met bijen was en daarna de verf baden. Martha gaat met de maakster van het schilderij op de foto. Wij lopen door de gallery waar prachtige grote en kleine schilderijen hangen, je kan ze makkelijk mee nemen. want ze nemen de schilderijen uit het raamwerk, vouwen het netjes op en thuis neem je de strijkbout en strijkt de kreukels eruit, Er hangt o.a. een werk van 3 bij 3 meter, een vis in prachtige kleuren, wij zijn in Juli 2010 verhuisd naar een appartement en zijn voor één van de wanden 4 maanden op zoek geweest naar een passende versiering voor deze wand. Als wij dit geweten hadden wij zeker deze vis gekocht.

We gaan door naar het KRATON, het paleis van de sultan. De 9e sultan heette Henkie en had vier vrouwen. Henkie zat op het gymnasium in Haarlem en heeft daarna gestudeerd in Leiden. Zijn zoon is maar met één vrouw getrouwd en woont nog steeds op de KRATON, maar heeft alleen maar ceremoniële verplichtingen. Het complex bestaat uit 10 gebouwen en in elk gebouw zijn herinneringen uit zijn regeerperiode onder gebracht. Veel geschenken vanuit de hele wereld en oorkondes, ook van ons Koninklijk huis en speciaal van Prins Bernhard.

Vervolgens gaan wij naar een zilver werkplaats in KOTA GEDE, de Javanen zijn uiterst bekwame handwerkslieden en maken schitterende dingen o.a. het Djokja zilver is wereld beroemd, wij kijken maar kopen niets, onze kasten puilen al uit van het zilver.

‘s Avonds gaan wij naar de uitvoering van RAMAYANA in de buitenlucht in een soort amfitheater. Het verhaal gaat over de liefde van Rama en Sinta, een liefdesverhaal wat goed afloopt. Je kunt je er helemaal in verliezen. Wat een prachtige kleding, wat een acteurs, aandoenlijk de kleine kindertjes die bij het apenleger hoorden, net echte kleine aapjes.

Zaterdag 12 februari.
Jogjakarta-Batu is 350 km rijden. Daar doe je dus 10 uur over. Onderweg stoppen we in een plaats met een overdekte markt. Wat een enorme verzameling van verse groentes en overige voedingsmiddelen, wat een kwaliteit en wat een versheid. Kholid koopt allerlei verse vruchten die wij nog nooit gezien hebben maar lekker dat ze smaken! Tegenover de versmarkt zit een "Kruiden dokter" -wat een enorm aantal kruiden en wortels zijn hier uitgestald -, op elke houten kistje in de schuifwand staat aangegeven voor welke aandoening het bestemd is. Ik geloof best in deze natuur geneesmiddelen, wij worden hier maar vergiftigd door al die moderne geneesmiddelen.

Onderweg stoppen we bij een tiental boeren die rijst aan het oogsten zijn (iedereen helpt hier elkaar, de volgende dag helpen ze weer met zijn allen een andere collega.). De rijpe rijst aren worden door een machientje geleid die de rijst korrel eruit slaat, vervolgens worden de korrels op grote dekzijlen te drogen gelegd. Om de dag worden de korrels met een hark gekeerd. Verder stoppen we bij een smid langs de kant van de weg. de smid is een nieuw ploegblad aan het maken voor een ploeg, twee Javanen bedienen een soort blaas balg, twee holle stukken bamboe, omvang, ik denk 30 cm, waar een pomp in op en neer gaat, primitiever kan het niet maar het werkt.

Batu ligt op 1000 meter hoog en arriveren om 17.30 uur in het PURNAMA HOTEL een soort Center Park, bevolkt met hele families, opa en oma’s en kinderen en kleinkinderen. Tijdens ons diner zit er een goed triootje met een prima zangeres, wij kunnen verzoek nummers indienen, mijn verzoek voor English Rose van Elton John wordt niet op gepikt maar wel Ramona van de Blue Diamonds (hun ouders kwamen natuurlijk uit Indonesië ) We eten een Rib Eye uit Nieuw Zeeland, deze Rib Eye heeft te lang gereisd dus taai als een schoenzool.

Zondag 13 februari.
Dit is een rustdag, wij zijn toch wel wat gaar van die 10 uur durende reis, wij hoeven dus niks. Wel worden we om 05.30 uur gewekt door de Mullah met zijn gebeds ronde, dommelen weer in maar om 06.00 uur begint de Aerobic Lady met haar oefeningen. Er zijn behoorlijk wat Javanen met hun kindermeisjes en gezinnetjes.

We gaan om 10.00 uur naar het zwembad, water 21 graden Celsius door de hoge ligging (Ook geen airco in de kamer). Houden het vol tot 14.30 want we worden horendol van het Karaoke gebeuren aan het zwembad. Al die Javaanse ijdeltuiten die denken dat ze kunnen zingen. Vandaag is het wel de hele dag zonnig, de voorgaande dagen meestal droog overdag met een overcast, ‘s nachts een bui.

Maandag 14 Februari.
Wij rijden om 07.00 uur weg naar KALBARU, dit dorpje ligt in de bergen op een afstand van 350 km. Komen om 14.30 uur aan, gestopt onderweg in een koffie plantage. In het hotel KALIBARU COTTAGE (Uitgestorven ) lopen wij met Kholid nog even de plantage in rondom het hotel, hij laat ons peper bomen zien, casave, koffie planten en kaneel schors, vanille blad enz. enz.

Wij stoppen bij een klein hutje, hier wordt palm suiker gemaakt. Als de palm boom bloeit klimt de Javaan op zijn blote voeten naar boven, hij snijdt de bloem eraf en hangt er een jerry can onder, de palm boom gaat nu "bloeden". Elke 68 uur klimt hij weer naar boven en verwisselt de jerry cans. Deze vloeibare palm suiker ( een soort honing ) wordt nu 6 uur gekookt, een Javaanse zit 6 uur in de dampende potten te roeren en voorziet het vuur van nieuwe takken. Na 6 uur wordt het in een soort vormpje gegoten waar het gaat stollen, als het uitgestold is ziet het er als bruine rietsuiker uit.

Tijdens de lunch krijgen wij frieten van casave, wat is dat lekker, en 0 % vet. De KALIBARU COTTAGES moet je snel vergeten, er zijn 4 gasten, o.a. 2 Hollandse mannen, ik denk van de Universiteit Wageningen. We nemen nog een verfrissende duik in het zwembad, gaan om 18.00 uur eten, terug op de kamer om 20.00 uur, helaas, de TV geeft alleen maar programma’s in Bahassa, dus wat doen wij, om 21.30 uur gaat het licht uit, nog nooit zo vroeg geslapen. Tot 05.30 uur.

Dinsdag 15 Februari.
De laatste loodjes, vertrek om 06.45 uur, we snakken nu naar ons hotel op Bali, eindelijk die koffer eens uit pakken, en niet meer om de dag de koffer weer dicht klappen. Het stuk KALIBARU naar KUTA op Bali is best nog een stuk rijden. De Ferry tussen de Oost kant van Java en de Westkust van Bali neemt 45 minuten, er varen wel 6 ferry’s, de auto’s staan "hutje mutje". Wij gaan op het brugdek lekker buiten zitten. Traject naar Kuta, op het zuidpunt van Bali voert langs de Westkust van Bali en is vergeven van het vracht verkeer, wij vorderen maar langzaam.

Wij arriveren om 16.00 uur in ons hotel het RAMADAN BINTANG aan de zuidkant van de plaats KUTA. Onze voortreffelijke gids Kholid en de eveneens zeer kundige chauffeur Yasin popelen om afscheid te nemen. Zij moeten nog 1000 km terug door het "vreselijke verkeer". Het hele leven in Indonesië draait om fooien, wij waren dermate tevreden over deze beide toegewijde mensen dat ik ze rijkelijk beloon met een fikse fooi. Kholid krijgt 600.000 Rupiah, is €50 en Yasin krijgt 500.000 Rupiahs, omgerekend €40.-, ik doe het in envelopjes zodat ze niet weten van elkaar wat ik aan fooi heb gegeven.

Het hotel behoort tot de meer luxueuzere hotels op Bali, ‘s Avonds hebben we een buffet aan het zwembad, met dans en Balinese muziek. Ik drink 2 Bintang biertjes en Martha een Bloody Mary, kosten dezes €72.- met het buffet, is duur voor Bali, vooral drank is exorbitant. (Het zijn natuurlijk Moslims en ik denk dat daardoor de accijnzen zo hoog zijn ).

Woensdag 16 februari.
Goed geslapen, gaan naar de pool, wij willen nu een paar dagen uitrusten, we hebben zoveel gezien en gereisd. Martha loopt door het snoei hete zand naar zee die nu niet erg helder is, er staat wel een lekkere branding.

Om 16.00 uur lopen we langs het wandel/fiets pad langs het strand naar een overdekte shoppingmall, (Airconned ), belonen ons eerst in een cafeetje met een vruchtencocktail en een sandwich. In de mall, na veel vragen, vinden we een shop waar wij wat biertjes, colaatjes, kaasjes en knabbels kopen, echter geen whisky.., nee dan moet je in een super markt in Kuta zijn. Wij worstelen ons door het drukke verkeer (het is wel erg druk in Kuta) naar een super, hier staat achter slot en grendel een armetierig flesje whisky van 60 cl voor €40.-. Het is niet eens Schotse whisky, maar een mengsel van locale alcoholen en geïmporteerde malt whisky uit Schotland, enfin voor Martha hebben we een "night capje".

We nemen een taxi. (neem altijd een taxi met een vogeltje erop, deze taxi’s een meter en zijn echt spotgoedkoop). We bridgen wat op het balkon met twee dummies en gaan om 18.00 uur eten in de strand tent van het hotel, worden geëntertaind door twee zeer kort gerokte zangeressen, eten een pizza. Na een half uur komen de eerst druppels, alles hals over kop naar binnen gevolgd door een echte tropische bui en wat voor één!!!

Goed geslapen, meestal gaan we om 20.00 uur naar de kamer, kijken naar de TV, ook de Hollandse zender BVN met vrij recente programma’s, zelfs Sport in Beeld van zondag krijgen we op de dinsdagavond. Om 22.00 uur het licht uit. De aandrang om naar Kuta te gaan is er helemaal niet, veel te vol en veel te veel toeristen.

Donderdag 17 februari.
Weer naar het zwembad, kopje koffie om 10.30 uur, het is de hele week op Bali wel mooi weer. Meestal om 15.00 uur heb je het wel gezien in het zwembad en dan naar de kamer. Vandaag is er weer een buffet ( barbecue ) met Balinese dansen, wij zijn het gerammel op die gamalan instrumenten een beetje zat, weer zien we de uitvoering van de liefdes affaire van Rama en Sinta.

Het hotel heeft voor de veel bier drinkende Australiërs een “special treat”, 3 Bintang biertjes voor de prijs van 2, ben je wel €20.- kwijt, maar vooruit dan maar. De Bintang wordt in een Champagne koeler naast je tafel gezet, ik heb eigenlijk nu echt zin in een goed glas wijn, maar dit is peper duur.

Vrijdag 18 februari.
Ik huur een mountain bike in het hotel en rijd het hele fietspad van het vliegveld Denpassar naar het centrum van Kuta langs de zee. Het fietspad ligt tussen het strand en de achterkant van de hotels. Kom tegenliggers tegen en wat zijn het natuurlijk “Hollanders”, de één nog vriendelijker dan de ander, een Hollandse boer schreeuwt mij toe dat ik moet oppassen, hijzelf kijkt niet op of om. Een Hollands dametje schreeuwt mij toe dat ik links moet houden.

Op het gras bij het Ramada Bintang hotel maken wij kennis met een ander Nederlands stel, blijkt een gepensioneerde journalist te zijn, Barry Zand Scholten, prima vent en we halen veel herinneringen op uit de oude tijd. Martha gaat naar haar kamer en ik ga geld wisselen. ( Je hebt overal in Indonesië geld automaten, zodat wisselen geen probleem is, alleen de Rupiah heeft zoveel nullen en zoveel verschillende coupures dat je met Rupiahs uitgeven goed moet uit kijken of je een 100.000 biljet uitgeeft of een 10.000 biljet.) Verder koop ik in een winkeltje wat knabbels en Bintang bier en wat cola’s.

Op mijn wandelingetje terug stopt een auto naast mij met twee lachende gezichten, onze overburen uit Maarssen, Anneke en André Gelderblom. Ze zijn voor de tweede keer op Bali,en dit eiland bevalt ze zo goed dat ze weer terug zijn gekeerd. André en Anneke logeren in Nusa Dua Beach Resort gelegen op het schiereiland Nusa Dua. Dit schiereiland bevat een vijftal top hotels, je kan zeggen 5 sterren met nog een heel groot uitroep teken. Zeer luxueus en de kosten vallen nog wel mee €110.- voor een 2-persoons kamer met ontbijt. Als je rust, mooie stranden pracht tuinen en dito zwembaden en super luxe wilt hebben, moet je naar Nusa Dua. Een ander super luxe hotel is La Laguna Hotel en Spa. Om op Nusa Dua te komen rijd je door een drietal bewaakte toegangs poorten heen, de hotels zijn in het algemeen bevolkt met een beter soort mensen, geen Australiërs met singlets aan en tatoeages en hun dikke schommels van vrouwen. We drinken een biertje in ons hotel en we spreken af om met zijn vieren in de huurauto van André naar het kunstenaars dorpje UBUD te gaan.

Zaterdag 19 februari.
Zijn om 09.45 uur bij André en Anneke met de “Blauwe Vogel Taxi”, taxi’s kosten helemaal niets, €5 voor een ritje van 30 minuten. Tijdens de rondleiding door André ontmoeten we, bij toeval, heel goede vrienden van mijn zus en zwager, die na hun cruise naar Australië en Nieuw Zeeland hier nog even uitrusten.

Rijden met André eerst naar Sanur naar de Bali Yacht Club (Wij zijn beiden verwoede watersporters ) en drinken daar een biertje. Er ligt een Hollander, een Beneteau 44 die, denk ik, op een circumnavigation is. Ook vaart vanaf deze Yacht club een kleine snelle motorboot die naar de Gili Islands, deze eilanden zijn een soort Robinson Crucoë oord,(de eilanden liggen tussen Bali en Lombok) met hutjes, een paar hotels en eindeloos witte stranden, geen auto’s. De jeugd is gek op deze eilanden. Maar als je een arme student bent of een back packer moet je toch €100 betalen voor een retour en dat is al een hele hap uit je budget. Na de Yacht Club rijden we nog even naar de visserij haven, hier liggen al gauw een 200 honderd schepen, allemaal in hout gebouwd, en/of polyester, het zijn Pur Seiners en Long Line trawlers. met een relatief groot stuur huis en leef accommodatie. Je ziet hier geen hek trawlers of beam trawlers zoals op de Noordzee. Wat ze allemaal in de haven doen is mij een raadsel.

Op naar UBUD, al ver voor dit kunstenaars dorpje zien wij een aaneenschakeling van steen houwerijen (honderden poezen, buddha beelden enz. enz.) hoe ze een living kunnen maken is mij een raadsel. Aan de andere kant van de weg zijn honderden hout bewerkings bedrijven, hier weer gelijk gericht aanbod. In het stadje zijn meer de boetiekjes, het lijkt wel St.Tropez, mode, zilver winkels, batik winkels, schilderijen, kleinere beeldhouw winkeltjes en restaurants. Het plaatsje is vol met grote en kleine bussen die constant kooplustige toeristen uitspugen.

Op de terug reis stoppen wij nog even bij het BALI BEACH HOTEL, dit hotel is een mooie uitvoering van de Bijlmer Meer flats, het zwembad en de lunch- en diner ruimtes aan zee zijn verder okay. Naast het hotel ligt een prachtige 18 holes golf cours, het is zaterdagmiddag, 16.30 uur maar er is geen kip te bekennen, de fairways van deze golf zien er net zo mooi uit als onze greens. Wij drinken nog een biertje en kijken verlangend naar de King Prawns en Lobsters op ijs, die klaar liggen voor het diner. Bij terugkomst in ons hotel blijkt dat Anneke haar tas met 3 credit cards en behoorlijk wat cash, heeft laten staan in het Bali Beach, een telefoontje en het blijkt dat haar tas is gevonden en achter de bar op haar staat te wachten. André en Anneke rijden weer terug om de tas te halen, alles zit er nog in, dit is ook Bali. (Goudeerlijke mensen).

Zondag 20 februari.
Toen wij aankwamen in Bali kregen wij direct een berichtje van de reis organisatie Fox Tours dat zij de volgende morgen om 09.30 uur in het hotel zouden zijn. Stipt op tijd arriveert de locale gids, hij spreekt vloeiend Nederlands. ( Fox heeft nog een drietal gidsen permanent op het eiland, allen Nederlands sprekend.) Gids Hendra heeft een overzicht van wel 30 verschillende activiteiten die je op Bali kan doen, alles kost natuurlijk wel een paar Rupiah, maar er zijn zeer veel, ook avontuurlijke uitstapjes te maken. Wij kiezen voor een snorkel uitje aangezien wij al zoveel gezien hebben op Java, ontbreekt ons de moed om nog meer te doen. Ook hebben wij Ubud al gezien met onze vrienden.

Het snorkel uitje: ‘s Ochtends om 07.45 uur word ik opgehaald door mijn duik master Gedde , Martha voel zich niet lekker en blijft in het hotel. Wij schepen ons in om 08.45 uur in een speed boot (met kleine cabine, 2 x 100 pk outboards van merk Suzuki) brengen ons in een half uur naar de eilanden groep NUSA PENIDA. Aangekomen op de duik gronden word ik in een wet suit gehesen, flippers aan en masker en overboord. De onder water fauna is uiterst teleurstellend, troebel water, bijna geen vissen en een fletsachtig koraal. Nee, dan hebben we het 5 jaar geleden aan boord van mijn zwager aan de Oostkust van Maleisië veel en veel beter getroffen, wat was het daar sprookjesachtig mooi. Proberen het op een andere plek, ook daar helemaal niks. Krijg nog een Indonesische lunch hap en een flesje cola. Snel naar huis en gauw vergeten.

‘s Middags nog even bridgen met Martha en om 18.00 uur gaan wij eens passagieren buiten het hotel. Hebben 5 dagen in het hotel gegeten en zijn niet al te "enthousiast", voor Balinese begrippen matig van kwaliteit. Gaan eerst nog even shoppen in de stalletjes vlak bij het hotel, Martha koopt 2 kaftans en een allerliefst zomer jurkje. Voor de twee kaftans vraagt de verkoopster 300.000 Rupiah, dit is €25, na loven en bieden kom ik weg met 180.000 Rupiahs (€15). Het is altijd wel lachen met het onderhandelen. De vrouwen gooien al hun charme in de strijd. Als ze 300.000 vragen direct de helft bieden, en dan telkens iets opklimmen, als je bijv. op Rupiah 180.000 komt, met een streng gezicht zeggen "This is it" en dan aanstalten maken om weg te lopen. Uiteindelijk nog 5 % er bij en iedereen is happy.

We eten voortreffelijk in het VIRA BALI HOTEL, ik grote gamba’s en scallops, Martha een fantastische soort rijst tafel, flesje water en ik een halve liter Bintang en dit alles met een goede kop koffie. Het totale diner kost €30.-. Het hotel ligt naast een Katholieke kerk met op het dak een heel groot Christus beeld met zijn handen naar de hemel geheven, wij hebben nog nooit zo’n mooie zegening van onze spijzen gehad.

Maandag 21 februari.
Alweer de één na laatste dag, regel telefonisch bij Malaysian Airlines de "seating" naar huis, Martha wil altijd een stoel aan het gangpad hebben, ze houdt er niet van opgesloten te zitten. Er is een grote groep Mc Donalds managers die een sales conferentie hebben, veel incentive spelletjes met een heleboel lawaai. Martha gaat voor "schut bij haar vriendinnen op het strand”, deze dames mogen absoluut niet in de hotel tuin komen, maar zitten de hele dag te kijken of ze kunnen toe slaan. Ze hebben grote hoeden op met hun naam, Martha had al armbandjes en kettingen gekocht bij Kiki, als wij op de stretchers neer zijgen, roept Kiki reeds van verre, “Martha special morning price”. Voordat Martha naar de dames loopt is het voltallige cabine personeel van Aeroflot reeds aan het shoppen geslagen.( 6 langbenige dames met wat geprononceerde jukbeenderen). Martha koopt nog 2 kaftans, en een hoed, ze laat mij het afdingen doen met haar vriendinnen.

Dinsdag 23 februari.
Koffers pakker, wij kunnen tot 13.00 uur op de kamer blijven, om 15.00 uur worden wij door Fox gehaald voor het vliegveld Denpassar, 10 minuten rijden van het hotel. Airport tax betalen en nu begint het lange wachten. Eerst naar Kuala Lumpur.

Om 21.00 uur vertrek uit Denpassar, in KL nog 2 uur wachten en om 00.20 uur ‘s nachts begint de 12 uur durende vlucht naar Amsterdam. Eerst nog even een heerlijke avond maal en om 02.00 uur de slaappil erin, lekker 5 uur geslapen, dan schiet zo’n reis echt snel op. Wij komen op woensdag ochtend om 06.20 uur op Schiphol aan, het is licht mistig en 2 graden Celsius, dat is even wennen.

Terug kijkend hebben wij een onvergetelijke reis gehad met heel veel indrukken en wat een lieve mensen, die Javanen en Balinezen.

Algemeen:
1. De reis was georganiseerd door Fox Reizen uit Hoofddorp, Fox is een dochter bedrijf van de ANWB. Alles was tot in de puntjes geregeld, alles via e mail verkeer. Op Schiphol bij vertrek zijn er Fox hostesses, op Bali zijn er 4 Nederlands sprekende gidsen. De correspondent van Fox is Panorama Tours, ook deze organisatie is zeer professioneel. Al met al kost zo’n reis best wel geld, maar in totaal € 3200.- inclusief autohuur, gids, chauffeur en alle hotels, op Java met half pension en op Bali met een upgrade is dit zeker een goede deal. Out of pocket waren wij nog € 1200 kwijt zodat de reis € 4500.- voor 2 personen heeft gekost.

2. Rijden moet je aan een lokale chauffeur overlaten, Yasin reed uitstekend. Wel moet ik zeggen dat tijdens die 1900 km die wij gereden hebben, wij geen enkel ongeluk hebben gezien. (Ik denk ook dat het scheelt dat de bevolking Moslim is en dus niet drinkt.) Onze gids Kholid was een lot uit de loterij. Slim, erudiet en een fantastische parate kennis van het land, historie en de natuur. Altijd op tijd en altijd de deuren van het busje open houden. (Dit hoeft natuurlijk ook niet).

3. Advies voor het reis bureau: Na Yogjakarta gebeurt er eigen lijk niet veel, je zit dan wel 3 dagen in het busje, beter is het om chauffeur en gids in Yogja te laten staan en te vliegen van Yogjakarta naar Denpassar in Bali. Goedkoper voor zowel reis bureau en prettiger voor de passagiers.

4. Drank is duur in Indonesië, neem een paar flessen tax-free mee, sigaretten zijn zeer goedkoop € 1.60 per pakje.

5. Benzine kost niets, €0.40 per liter.

6. Muggen en andere insecten hebben wij totaal niet gezien.

7. Hotels op Java waren perfect, de meeste 5 sterren

8. Het ontbijt was fantastisch, het diner kon je zelf uitzoeken, wij bleven meestal op Java in ons hotel, op Bali kan je te kust en te keur buiten het hotel eten.
9. Het hotel op Bali, het RAMADA BINTANG was okay, 5 sterren, zeer veel Australiërs, allen met veel tatoeages en vrij corpulente vrouwen. Als je meer rust wilt hebben moet je niet in Kuta gaan zitten, het is een toeristische kermis.

Let op: De gepubliceerde reisverslagen zijn persoonlijke ervaringen van onze klanten. Hieraan kunnen geen rechten worden ontleend bij de uitvoering van uw eigen reis.