Guatemala informatie

Landeninformatie Guatemala

Ruïnes van Mayasteden, fascinerende landschappen en jaloersmakende gerechten – Guatemala is een van de veelzijdigste bestemmingen in Centraal-Amerika. Leer over de geschiedenis, cuisine en nationale parken van dit land.

Bevolking, taal en cultuur

De bevolking van Guatemala is in de afgelopen eeuw explosief gegroeid, van ongeveer 1 miljoen mensen in 1900 tot ruim 17 miljoen mensen in de eenentwintigste eeuw. De bevolking van het land kent een grote diversiteit wat betreft etniciteit, cultuur en taal. Zo’n 40 procent van de bevolking is van inheemse, Meso-Amerikaanse afkomst. Nog eens 40 procent van de inwoners is mesties, wat betekent dat zij een gemixte inheemse en Europese stamboom hebben.

De enige officiële taal van Guatemala is het Spaans – het land heeft een eigen dialect. Daarnaast zijn er nog tientallen Mayatalen en inheemse talen, die met name op het platteland worden gesproken. Het christendom is de belangrijkste religie in het land. Ongeveer de helft van de bevolking is katholiek, en nog eens 33 procent is aanhanger van de protestantse kerk. 

In de cultuur van Guatemala zijn nog duidelijk de invloeden van zowel de Mayacultuur als de Spaanse bezetters merkbaar. Ruïnes van vroegere Mayasteden zijn een onvergetelijke bezienswaardigheid in het land. De Mayavolken die vandaag de dag in Guatemala leven, staan bekend om de kleurrijke textiel en weefwerk. Elk dorp heeft een eigen patroon, waardoor iemands woonplaats aan de kleding valt af te lezen. 

De Guatemalaanse keuken rust nog grotendeels op ingrediënten die hier al duizenden jaren deel uitmaken van het dieet. Mais, zwarte bonen en chilipepers vormen belangrijke ingrediënten. Een typisch gerecht is de tamale, een gevuld maisbroodje dat wordt gestoomd in een mais- of bananenblad. Ook wordt Guatemala beschouwd als de geboorteplaats van chocolade en is het nog altijd een van de belangrijkste plekken voor cacaoplantages.


Geschiedenis, economie en politiek

Al duizenden jaren geleden was er menselijke activiteit in het gebied dat we nu Guatemala noemen. Het was een van de plekken waar mensen voor het eerst gewassen begonnen te cultiveren en hun bestaan als jager-verzamelaars verruilden voor landbouw. De eerste grootschalige beschaving in en rond Guatemala was de Mayacultuur. Deze bereikte een bloeiperiode tussen de derde en negende eeuw, met hedendaags Guatemala als kerngebied. 

Vanaf de negende eeuw begon het machtscentrum van de Maya’s te verplaatsen richting het Yucatán-schiereiland in hedendaags Mexico. Veel van de Maya-steden in Guatemala werden verlaten en raakten in verval. Waarom dit precies gebeurde, is nog altijd een raadsel voor archeologen, hoewel gedacht wordt dat dit mogelijk te maken had met droogte en hongersnood in het gebied.

In de zestiende eeuw begonnen de Spanjaarden expedities naar Guatemala te ondernemen met het doel het gebied te koloniseren. Een groot deel van de inheemse bevolking stierf door ziekten die de Europeanen introduceerden en door het geweld van de kolonisten. In 1550 hadden de Spanjaarden vrijwel heel Guatemala veroverd, op enkele gebieden na. De laatste Mayastaat hield stand tot aan het eind van de zeventiende eeuw.  

In 1821 verklaarden de Verenigde Staten van Centraal-Amerika, waaronder Guatemala, zich onafhankelijk van Spanje. In 1840 werd Guatemala een onafhankelijke republiek. Sindsdien heeft het land verschillende dictatoriale regimes, staatsgrepen en burgeroorlogen gezien. Sinds de jaren negentig is de politieke situatie in Guatemala vrij stabiel geweest, hoewel corruptie niet ongebruikelijk is. Sinds de jaren tachtig heeft het land een aanhoudende economische groei gezien. Belangrijke exportproducten zijn koffie, suiker, aardolie, rubber en fruit. Ook het toerisme is een groeiende economische sector in Guatemala.


Klimaat

In het grootste deel van Guatemala heersen de tropische klimaten, waaronder het tropisch regenwoudklimaat, moessonklimaat en het tropisch savanneklimaat. De overeenkomst van deze klimaattypes is dat de gemiddelde temperatuur in het land ongeveer het hele jaar door gelijk blijft. In Guatemala ligt deze temperatuur gemiddeld rond de 22 °C, hoewel de lokale temperaturen vaak erg afhankelijk zijn van de hoogte.

Het natte seizoen van Guatemala loopt van mei tot oktober, afgewisseld met een droog seizoen van november tot april. Tijdens het hoogtepunt van het regenseizoen kan in korte tijd veel neerslag vallen, met name in het noorden van het land. Aan de zuidelijke kustlijn van Guatemala kunnen de temperatuurverschillen door het jaar heen groter en weersomstandigheden onvoorspelbaarder zijn.


Natuur

Guatemala heeft een grote variatie aan landschappen, waaronder bergachtige hooglanden, mangrovebossen, rivieren, regenwouden, vulkanen en grote meren. Het land heeft een kustlijn aan de Grote Oceaan en aan de Golf van Honduras. De beste manier om kennis te maken met de natuur van Guatemala, is door een van de nationale parken van het land te bezoeken. 

In de noordelijke jungle, vlakbij de grens met Mexico, ligt het Nationaal Park El Mirador. Hier zijn de gelijknamige Maya-ruïnes te bezichtigen, maar dan wel na een vijfdaagse wandeltocht door het regenwoud. Hier maken bezoekers dus in een klap kennis met het historisch erfgoed en de natuurlijke schatten van Guatemala.

Biotopo del Quetzal is vernoemd naar de nationale vogel van Guatemala die er leeft: de iconische groene quetzal. Dit park ligt in het hart van Guatemala, ten noorden van Guatemala-Stad. Het natuurgebied bestaat uit dichtbegroeid nevelwoud en biedt huis aan verschillende vogelsoorten.

Met deze rijkdom aan landschappen is Guatemala een plek met een grote biodiversiteit. Het land is voor een groot deel bedekt in bossen en kent bijzonder veel boom- en plantensoorten. Ook leeft er een groot aantal endemische diersoorten in Guatemala, die nergens anders ter wereld voorkomen. Hiertoe horen bijvoorbeeld slangen, salamanders, kikkers en spitsmuizen.