Kazachstan informatie

Landeninformatie Kazachstan

De woestijnen, steppen en bergen van Kazachstan liegen er niet om: dit is een land van ruige wildernis. Ontdek een mix van traditionele elementen, zoals de iconische joert, en moderne invloeden binnen deze intrigerende Centraal-Aziatische cultuur.

Bevolking, taal en cultuur

De grootste etnische groep in Kazachstan zijn de Kazachen. Zo’n 65 procent van de 18 miljoen inwoners van het land behoren tot dit volk. De cultuur van de Kazachen is grotendeels ontstaan rond de nomadische leefwijze van dit volk. Traditioneel gezien leefden Kazachen in joerten, ronde tenten die nog altijd veel gebruikt worden in het land. De indeling van een joert heeft bijvoorbeeld verschillende rituele betekenissen. Veel tradities en ceremonies hebben bovendien te maken met veehouderij. 

De grootste minderheid in het land zijn de Russen, die zo’n 20 procent van de bevolking vormen. Daarnaast zijn er een groot aantal volkeren en etnische groepen die op verschillende plekken in het land leven. Zo zijn er flinke populaties van Oezbeken, Oekraïners, Oeigoeren, Tataren en Duitsers binnen de grenzen van Kazachstan. In de middeleeuwen werd het islamitisch geloof geïntroduceerd in de regio. Tegenwoordig is zo’n 70 procent van de bevolking moslim; de Russen, Oekraïners en Wit-Russen onder de bevolking zijn voornamelijk Russisch-orthodox. 

Kazachstan heeft twee officiële talen: het Kazachs en het Russisch. Het Kazachs is een Turkse taal die wordt geschreven met het cyrillisch alfabet. Lang niet iedereen in Kazachstan spreekt deze taal vloeiend: het is voor slechts 6 miljoen mensen de moedertaal. De tweede officiële taal van het land, het Russisch, wordt eveneens door zo’n 6 miljoen mensen gesproken. Daarnaast zijn er nog bijna een miljoen mensen in Kazachstan die Oekraïens spreken en hebben de Oeigoeren, Tataren en andere minderheden in het land hun eigen talen.

De hedendaagse cultuur van Kazachstan bestaat uit een mix van traditionele elementen en invloeden van culturen van het Westen en van buurlanden Rusland en China. De gastvrije Kazachen nodigen graag gasten uit om te blijven eten. Binnen de Kazachstaanse keuken zijn veel culturele rituelen en tradities te vinden; maaltijden zijn erg sociale gelegenheden die lang kunnen duren.

Natuur

Binnen de grenzen van Kazachstan zijn een groot aantal ecosystemen te vinden. Het enorme land (meer dan tachtig keer zo groot als Nederland) bevat woestijnen, hoge bergen, wilde bossen, lange rivieren en uitgestrekte steppen. Hoewel Kazachstan ’s werelds grootste land is dat geen kustlijn aan een oceaan heeft, grenst het aan de Kaspische Zee en het Aralmeer. Het land heeft dertien nationale parken en nog een aantal andere beschermde natuurgebieden. 

Het grootste deel van het landoppervlak van Kazachstan bestaat uit woestijnen. In het midden van Kazachstan liggen steppen en woestijnachtige vlakten. Het kan hier hard waaien en kunnen de weersomstandigheden erg guur zijn. In het zuidoosten van het land zijn enkele hoge zandduinen te vinden, waaronder “zingende duinen” die een bizar geluid maken door de samenwerking van de wind en het zand. Noordelijk Kazachstan bestaat uit vruchtbaarder gebied. Hier komen meer bossen voor en zijn de steppen over het algemeen groener dan in het zuiden van het land. 

Het oosten van Kazachstan is bergachtig. Bij het drielandenpunt van Kazachstan, Kirgizië en China ligt de Khan-Thengri, met bijna 7.000 meter het hoogste punt van het land. Deze piek hoort bij het Tiensjangebergte, een divers natuurgebied met honderden gletsjers, uitgestrekte bossen en ruige rotspartijen. Deze bergen, waarvan meerdere besneeuwde pieken hebben, zijn de bron voor veel van de rivieren die door het land stromen.

De diversiteit aan landschappen zorg ervoor dat een grote variatie aan zeldzame diersoorten binnen Kazachstan leeft. Zo zijn de sterk bedreigde sneeuwluipaarden, saiga-antilopen, jachtluipaarden en moerasotters allemaal in dit land te vinden.

Geschiedenis, economie en politiek

Verschillende volkeren en keizerrijken hebben bestaan in het gebied dat wij nu Kazachstan noemen. Aan het begin van de jaartelling werd de Euraziatische steppe bewoond door verschillende groepen mensen, met name nomadische stammen die Indo-Europese of Oeraalse talen spraken. De Hunnen waren een van de eerste volkeren waarbinnen een groot aantal van deze stammen verenigd raakten. Zij veroverden een groot deel van Oost-Europa en delen van wat nu het westen van Kazachstan is.

Het Rijk der Göktürken was een van de grootste wereldrijken uit de geschiedenis en het eerste rijk waarin vrijwel heel Kazachstan verenigd was. Het Turkstalige rijk bestond van de zesde tot de achtste eeuw en besloeg een groot deel van Centraal-Azië, waaronder hedendaags Kazachstan, Kirgizië, Tajikistan, Oezbekistan, Mongolië, Turkmenistan en delen van Rusland en China.

Na de val van het Rijk der Göktürken werden zuidelijke delen van Kazachstan veroverd door Arabieren, die onder meer het islamitisch geloof introduceerden. De Turkstalige Ogoezen hadden de macht in het westen van Kazachstan tussen de negende en elfde eeuw, en in diezelfde periode controleerden de (eveneens Turkstalige) Kyptsjaken en Kimekken het oosten van het land. Met de optocht van het Mongoolse Rijk in de dertiende eeuw kwam vrijwel heel Centraal-Azië in handen van Dzjengis Khan.

Vanaf de vijftiende eeuw is er voor het eerst sprake van een Kazachstaans rijk: het Kanaat van Kazachen bestond van de vijftiende tot de achttiende eeuw. Dit rijk besloeg op haar hoogtepunt het huidige Kazachstan en een groot gebied daaromheen, tot het in de achttiende eeuw werd veroverd door de Russen. Tussen 1917 en 1920 was er nog een korte periode waarin nationalistische Kazachen hun eigen staat, Autonoom Alasj, uitriepen. Dit land werd echter nooit internationaal erkend en ging in 1920 op in de Sovjet-Unie. 

In de Sovjettijd maakte Kazachstan een moeilijke periode door. Toen Stalin de landbouw probeerde te collectiviseren, vonden er meerdere hongersnoden plaats. Meer dan een miljoen mensen en ruim driekwart van het vee van Kazachstan stierven in slechts vijf jaar tijd. In de jaren tachtig vonden er grootschalige protesten plaats toen Sovjetleiders de leider van de lokale Communistische Partij, een Kazach, afzetten en vervingen door een Rus. In 1990 verklaarde Kazachstan soevereiniteit als republiek binnen de Sovjet-Unie; in 1991 riep Kazachstan als een van de laatste Sovjetstaten onafhankelijkheid uit. 

De macht is sindsdien in handen van het autoritaire regime van Nursultan Nazarbayev, die ook al leider van het gebied was gedurende de Sovjettijd. Hoewel er regelmatig verkiezingen plaatsvinden, voldoen die volgens internationale waakhonden niet aan democratische standaarden. Kazachstan heeft de sterkste economie van alle landen in Centraal-Azië. Een groot deel van de inkomsten van het land rusten op de export van aardolie en aardgas.

Klimaat

Kazachstan heeft voornamelijk een landklimaat, met droge, warme zomers en strenge, koude winters. In de warmste maand ligt de gemiddelde temperatuur tussen de 15°C en 30°C; in de koudste wintermaand kan deze dalen tot onder de –15°C. Weersomstandigheden kunnen wisselvallig zijn en op de open steppe kan het erg hard waaien. In de winter kan er veel sneeuw vallen.