Kirgizië informatie

Landeninformatie Kirgizie

Mysterieuze prehistorische kunstwerken en knusse joertenkampen: Kirgizië is voor veel reizigers een enigma. Het bergachtige land is een avontuurlijke bestemming in Centraal-Azië, beïnvloed door de geschiedenis van de zijderoute, de Sovjet-Unie en de nomadische ruiters die al eeuwenlang de Euraziatische steppe bewonen.

Bevolking, taal en cultuur

Kirgizië heeft ruim 6 miljoen inwoners, van wie zo’n driekwart etnisch gezien tot de Kirgiezen behoort. Dit is een Turkstalig volk dat al duizenden jaren in de omgeving van hedendaags Kirgizië woont. De Kirgiezen worden opgedeeld in veertig clans, die elk hun eigen tradities en gewoonten kennen. Ruim een derde van de bevolking van het land woont in stedelijke gebieden; de meerderheid van de Kirgiezen leven dus op het dunbevolkte platteland. Veel van deze mensen wonen in een joert, een ronde tent die wordt gebruikt door nomadische veehouders in de steppe van Centraal-Azië. 

Verder zijn er nog significante etnische minderheden in Kirgizië, zoals de Oezbeken, de Russen en de Oeigoeren. De meerderheid van de bevolking van het land is islamitisch, een kleinere groep is aanhanger van de Russisch-Orthodoxe Kerk. Na de val van de Sovjet-Unie had Kirgizië twee officiële talen: het Russisch en het Kirgizisch. Er werd in de jaren daarop veel moeite gedaan om het Kirgizisch in te voeren als officiële taal voor de overheid. Toch wordt het Russisch nog steeds veel gebruikt, met name onder de niet-Kirgiezen binnen het land, die over het algemeen geen Kirgizisch spreken. 

Veel lokale producten in Kirgizië worden met de hand gemaakt. Een bekend voorbeeld zijn vilten tapijten gemaakt van schapenwol. Deze zijn in de meeste huizen en joerten van Kirgizië te vinden, maar worden tegenwoordig ook geproduceerd met het oog op toerisme en export. Ook van vilt is de kalpak, de nationale hoed van Kirgizië.   

Hoofdstad Bisjkek wordt over het algemeen gezien als het culturele middelpunt van Kirgizië. Hoewel er niet veel historische architectuur bestaat in de jonge stad, zijn er verschillende musea waar de geschiedenis, kunst en cultuur van Kirgizië worden vertegenwoordigd. Vlakbij de noordoostelijke plaats Tsjolpon-Ata ligt belangrijk cultureel erfgoed in de vorm van petroglieven. In de open lucht liggen duizenden keien waarin figuren en tekeningen zijn gekerfd. De prehistorische kunst dateert uit de vijfde eeuw v.Chr. tot de eerste eeuw.

Natuur

Kirgizië ligt in Centraal-Azië en grenst aan Kazachstan, China, Oezbekistan en Tadzjikistan. Het land bestaat voor ruim negentig procent uit bergachtig gebied, met hoogteverschillen tussen de 1000 en 7400 meter. Ongeveer een derde van het gebied ligt onder permanente sneeuw of ijs – het land kent zo’n zeshonderd gletsjers.  

Kirgizië heeft geen kustlijn, maar wel een aantal meren, waarvan het grootste het Issyk Koelmeer is. Dit waterlichaam heeft een oppervlakte groter dan de provincie Gelderland en ligt op een hoogte van ruim 1600 meter. Het Issyk Koelmeer wordt omringd door besneeuwde bergpieken en is vanwege die idyllische ligging al sinds de Sovjettijd een populair vakantieoord. 

De Tiensjan is een bergketen in het grensgebied van Kirgizië, Kazachstan en de Chinese autonome regio Xinjiang. Dit uitgestrekte natuurgebied, dat een groot deel van Kirgizië bedekt, vormt een uniek en fascinerend ecosysteem. Rotsachtige pieken, diepe kloven met snelstromende rivieren, enkele bossen en hooggelegen weilanden liggen hier bij elkaar. Er leven bovendien een aantal zeldzame diersoorten, zoals het sneeuwluipaard en de manoel.

Geschiedenis, economie en politiek

Hoewel Kirgizië pas sinds 1991 een onafhankelijke staat is, heeft de regio over de afgelopen duizenden jaren verschillende volkeren en koninkrijken gekend. Tussen de zevende eeuw v.Chr. en de vierde eeuw werden grote delen van de Euraziatische steppe, waaronder hedendaags Kirgizië, bewoond door de Scythen. De cultuur van deze Iraanse ruiterstammen leek sterk op de Mongoolse ruitercultuur die rond dezelfde tijd opkwam. 

De Kirgiezen, een etnische groep die nu de meerderheid van de bevolking van Kirgizië vormt, leefden oorspronkelijk in de bergen in het westen van Mongolië. In de zesde eeuw werd het leefgebied van de Kirgiezen onderdeel van een van het Rijk der Göktürken, dat ongeveer twee eeuwen in stand zou blijven. In de negende eeuw bereikte de Kirgizische staat haar hoogtepunt na het verslaan van het Oeigoerse Rijk. 

De zijderoute, een belangrijke handelsroute die vanaf de derde eeuw v.Chr. Europa en Azië en het Midden-Oosten met elkaar verbond, liep door het gebied dat wij nu Kirgizië noemen. Deze route bracht welvaart naar deze gebieden, niet alleen in de vorm van handelsgoederen, maar ook door de uitwisseling van cultuur, kennis en ideeën. 

Vanaf de twaalfde eeuw moesten de Kirgiezen steeds meer grondgebied inleveren aan het uitbreidende Mongoolse Rijk, tot zij in 1207 in dit rijk opgingen. Hoewel Kirgizische stammen hun eigen culturen en talen bleven houden, zouden zij lange tijd geen onafhankelijk staat meer vormen. De Mongolen, Mantsjoes en Oezbeken zouden in verschillende perioden de macht krijgen in de regio. 

Vanaf 1919 werd Kirgizië onderdeel van de Sovjet-Unie. In de jaren twintig zag het gebied een grote vooruitgang in onderwijs, sociale zekerheid en economie. Ondanks de nationalistische politiek van Moskou bleef de Kirgizische cultuur zich onafhankelijk ontwikkelen. Een dag voor de val van de Sovjet-Unie in 1991 werd Kirgizië volledig onafhankelijk. 

Sindsdien is de politieke situatie in het land wisselvallig geweest. Conflicten tussen Kirgiezen en Oezbeken hebben de afgelopen decennia regelmatig plaatsgevonden in het zuidelijke deel van Kirgizië. Ook is corruptie en georganiseerde misdaad een terugkerend probleem in de Kirgizische maatschappij. De economie van het land rust grotendeels op agricultuur. Belangrijke exportproducten zijn goud, katoen, wol, kleding, vlees en tabak.

Klimaat

In het centrale deel van Kirgizië is sprake van een warm en gematigd landklimaat. Dit betekent dat er grote temperatuurverschillen bestaan tussen de zomer en winter. In Bisjkek kan de temperatuur in de zomer oplopen tot boven de 30 °C, terwijl het ’s winters flink kan vriezen. In dit deel van het land kan vooral in de winter veel neerslag vallen, met name in de vorm van sneeuw. In het westen en oosten van het land heerst een koud steppeklimaat en koud woestijnklimaat. Hier valt het hele jaar door maar weinig neerslag.

Omdat zo’n groot deel van het land bestaat uit hooggelegen, bergachtig terrein, kunnen de lokale weersomstandigheden erg wisselvallig zijn. Temperaturen kunnen sterk afhangen van de hoogte, en neerslag kan erg lokaal zijn. De koudste temperaturen worden gemeten in valleien, waar het kwik kan dalen tot –30 °C of zelfs lager. Over het algemeen is Kirgizië een vrij zonnig land, met gebieden die 2.900 zonuren per jaar krijgen.