18-daagse groepsrondreis Maleisie - Borneo (Sarawak)

K. Fischer

Reisdatum: 26-02-2019 t/m 15-03-2019

Maleisië.

In het voorjaar 2019 met Fox een achttiendaagse groepsreis naar Maleisië. Bijna elfduizend kilometer in elfenhalf uur. Het toestel is niet vol. Zodoende kan Ank drie plaatsen gebruiken en heeft behoorlijk kunnen slapen tijdens deze nachtvlucht. Ik zelf heb een hele middenrij tot mijn beschikking. Onze groep is maar zestien reizigers groot, die we al beginnen te kennen. De reisleider Vincent is capabel - we kennen hem al een beetje van vorige positieve reisverslagen. Een avondwandeling met de groep naar hartje Kuala Lumpur (KL) met veel luxe winkelcentra. Met Ank nog op aanraden van de reisleider naar de Mall in het Mariott-hotel. Over acht verdiepingen verdeeld nog nooit zoveel luxe bij elkaar gezien.

Een dag in KL met de hele groep. Begin met de Batu-grotten bij KL, een groot Hindoe-heiligdom. De trappen op. In de grotten verschillende altaren van de familie van Shiva. Overdadig kleurrijk - er komt geen religieus gevoel bij mij op. Weer beneden een klein Indiaas restaurant. De reisleider trakteert ons uit de fooienpot op Indische thee (met melk en veel suiker) en een pannenkoek met verschillende sauzen. Zoals te verwachten gemengde reacties van de groepsleden. De dames van de groep mogen dan een tijdelijke tatoeage laten zetten. Ank krijgt een mandala op haar voet - ze vindt het leuk. Vervolg van de stadstour: het koninklijke paleis, de grote moskee, het oude treinstation, het vrijheidsplein. Daar kan ik bij de VVV een KL pass kopen voor de dag van morgen. We eindigen voor de lunch naast de Petronas-tweelingtorens (Twin Towers) in een groot winkelcentrum in het food center. Naast elkaar een vijftigtal verkooppunten met alle soorten smaken, voor elk wat wils. Even uitrusten in ons hotel. Om vier uur blijkt zich iedereen opgegeven te hebben voor de optionele excursie van de "vuurvliegjes". Een heuvel ten Noorden van KL aan de straat van Malakka was korte tijd door de Nederlandse VOC bezet wegens tinmijnen in de buurt. Wij zien nog een Nederlands kanon uit die tijd. Vele apen daar - agressievere makaken, maar ook vriendelijke grijze aapjes (Silverleaf-apen), enkele met hun roze jonkies - schattig. Ze worden door bezoekers uitgebreid getrakteerd op lekkernijen, die daar te koop zijn. De apen klimmen dan op je schouder of eten uit je hand. Naar een restaurant met sea-food - een werkelijk lekker diner. Het is donker geworden. Telkens met vier personen in een boot naar de vuurvliegjes. Van tevoren uitleg in bus: de mannetjesvliegjes zenden lichtsignalen uit (drie per seconde), om de vrouwtjes te lokken voor de paring. Wij mogen in de boot niet flitsen, omdat de vliegjes dan in de war raken tijdens hun activiteiten. Een stille boottocht langs mangrovebomen, net een soort knipperende kerstverlichting, mooi om te zien. Later de lichten van nachtelijk KL - overdadig mooi. Tegen halfelf weer voldaan in ons hotel.

Een vrije dag met zijn tweeën. Naar het beginstation van de HopOnHopOff bus dicht bij het hotel. Een bezoek aan de hoge KL-tower, meer dan vierhonderd meter hoog. We kunnen van bovenaf vele punten thuis brengen, zoals het koninklijke paleis, de grote moskee, het vrijheidplein en natuurlijk de Twin Towers. Dan het  aquarium met de spectaculaire plexiglas tunnel met haaien, roggen en murenen boven je hoofd. We kijken in levende haaienembryo´s in drie stadia van hun ontwikkeling. Later Chinatown met de Petaling-straat, voetgangersgebied, met de etenskramen. We bezoeken daar ook de mooie Indische tempel. Naar de vlindertuin. Hun nectar krijgen de vlinders hier door de bloesems van de rijke tropische plantenwereld. Met honingwater besproeide bloesems dienen alleen als bijvoeding. Opfrissen in het hotel en dan een indoor-pretpark in de buurt. Met Ank de achtbaan in met drie loopings. We overleven het. Een tweede attractie: met het jeugdelftal van FC KL in een golvende baan. Voor hen zelfs twee keer achter elkaar zonder uit stappen. Gelukkig ben ik niet gevoelig voor zeeziekte. Een derde attractie: een modern soort draaimolen. Blijheid bij Ank. Het doet haar denken aan de kermis vroeger in Zaandam. Pakken voor morgen, de vlucht naar Borneo. Reisgenoten hadden door bemiddeling van reisleider Vincent de Twin Towers kunnen bezoeken. Ze waren er blij mee. Een enkel stel ging naat Malakka.

Een vlucht naar Borneo, Kuching, precies duizend kilometer in anderhalf uur. Het luxe Hilton-hotel direct aan de rivier. Met Ank wandelen door de stad: het textielmuseum, kleding van de verschillende bevolkingsgroepen. De nieuwe futuristische brug over de rivier. Er blijkt een feestweekeinde in de stad te zijn. Een grote water-vuur- en laser-show vóór het parlement. Ook reclame voor het land: “unity in diversity”, “peace and harmony” zijn de slogans. Diverse muziekgroepen langs de oever. Vanuit ons hotelraam zien we later nog een keer de show. De stad met al de lichtjes ligt aan onze voeten. 

De tocht naar het Bako Nationale Park met bus en bootje ernaar toe. Geplande natte voeten bij de landing. We zien wilde zwijnen in de grond wroeten. De neusapen zijn tamelijk hoog in de bomen. Er zijn wel grotere groepen grijze zilverleaf-apen aanwezig, enkele met hun oranje jonkies. Ook leuk. Bij de terugweg een regenbui in de boot - kort, maar hevig. Het regent hier in Borneo met de Noord-Oost-Moesson praktisch elke dag. Na een lekkere lunch in het dorp om drie uur in de middag weer bij het hotel. Met Ank lopend naar het Islam Museum. We zijn er pas tegen sluitingstijd. Een Mall in. We komen in een andere wereld terecht. Er is net de prijsuitreiking aan de gang van een tweedaagse hobbytentoonstelling op allerlei gebied van Starwars en drones tot ongewone huisdieren. Bij de huisdieren worden we als VIP´s binnen gehaald. Ik krijg een kaketoe op mijn schouder en een zeearend op mijn arm. Ank en ik met een grote python om onze schouders - zwaar en met een vreemd meegaand koud huidoppervlak. Met de gastheer samen op de foto. Een leguaan aaien. Alles mag aangeraakt worden. Verderop laat de man met de drones trots de foto zien van het gebouw, waar we ons bevinden, van bovenaf genomen. We lopen verder naar de stadsmoskee. Schoenen uit, het rituele wassen, zo goed als het gaat. Dan mag ik naar binnen. Onder begeleiding blijkt ook Ank, gehuld in een lang gewaad, binnen te mogen komen. Het is een heilige ruimte. Bidden en danken, dat we gezond en wel hier mogen zijn. Buiten de oude Islamitische begraafplaats. Richting hotel nog bezoek aan drie Chinese tempels. Zo hebben we op deze zondag ruimschoots aan onze zondagsplicht voldaan. 

Reizen naar Batang Ai. Eerste stop bij het orang-oetan opvangcentrum dicht bij Kuching. Eerst uitleg: de dertig dieren worden hier voorbereid op een verblijf in de wildernis. Het is geen zoo hier. Ze komen alleen naar de voerplek, als ze honger hebben en te weinig eetbaars in het bos kunnen vinden. We lopen naar de tribune dicht bij de voerplek. Een ranger, die goed bekend is bij de dieren, staat daar. Soms roept hij. Wij staan een krap uur te wachten - maar geen orang-oetan laat zich zien. Het is eigenlijk een goed teken, dat ze al zelfstandig eten in het bos kunnen vinden, ook al zijn sommige medereizigers teleur gesteld. Stop bij een overdekte lokale markt. Overdadig veel groente en fruit, maar ook veel kip en vis. Ook lekker uitziende stalletjes met vers gebakken etenswaar. We mogen overal bereidwillig proeven en kopen dan rijkelijk fruit. Verderop een goede lunch. Aankomst bij het stuwmeer. Met een boot en onze handbagage bereiken we ons resort. De koffers hadden we in ons hotel achter gelaten. Een luxe onderkomen, de voormalige Hilton lodge, gebouwd in de stijl van de plaatselijke langhuizen.

Bezoek bij de Iban-stam. Met vijf boten een half uur varen over het meer. Het is gelukkig droog en heerlijk rustig - puur natuur. Aankomst bij het longhouse. Schoenen uit. Een heel lange gang met rechts de woonruimtes voor veertig families, vaak met elkaar verwant. Huwelijken tussen de verschillende langhuizen. De bruidegom trekt dan bij de familie van de bruid in. We kunnen één van de woningen in: vrouwen zijn daar bezig groenten schoon te maken voor onze lunch. In een hoek brandt al het open haardvuur. Als daar maar, met al dat hout, geen brand ontstaat. Het welkomstdrankje van rijstwijn en dan snaps/arak. Het orkestje van vier dames. Een mannelijke krijgsdans en een dans van een dame. Wij bezoekers mogen tenslotte meedansen en met de dansers op de foto. Wij hebben uit de fooienpot cadeaus meegebracht, o.a. thee, alles in veertigvoud. De ontvangende dames zitten, ieder met zijn mand, op de grond. Hij wordt telkens voller. Na het uitdelen krijgen we van de dames netjes een hand als bedankje. Een prima lunch en op weg naar de boten nog even blaaspijp schieten. De Nederlanders schieten behoorlijk vaak raak. Een droge overtocht naar het hotel en rusten in je kamer. Tegen vijven een extra wandeling door het bos in de omgeving. Het weer lijkt niet zo gunstig. Langs grote bomen omhoog naar het graf van de stamvader van de Iban. Het begint te regenen. Over loopbruggen verder. De regen wordt een tropische stortbui. Omlaag richting hotel - alle sluizen daar boven zijn open gegaan. Gelukkig is niemand van de groep tijdens de wandeling uitgegleden. Op de kamer weer droog worden. Met de sarong van Ank om kan ik weer naar de lobby gaan, om te internetten.

Met boot en bus richting Damai Beach aan de Zuid-Chinese Zee. Stop bij een Iban begraafplaats. Het zijn christenen. Boven elk graf een afdakje. Eronder dingen waar de overledene van hield, zoals een kruik rijstwijn of wat hij misschien nodig zal hebben in het hiernamaals. Bij één graf staat een ventilator: zo wordt het hellevuur dragelijker. Verderop een palmolieplantage. Maleisië is met Indonesië de grootste producent. Een palm kan per jaar wel honderd kilo vruchten produceren. De opbrengst per hectare is tien keer zo groot als bij andere gewassen. Maar ik ken natuurlijk ook de bezwaren tegen palmolie. Later bezoek bij een peperplantage. Zwarte en witte peper groeien aan dezelfde boom - alleen is de witte peper verder bewerkt. Twee zakjes mee voor het thuisfront. De bezitter heeft een tweede inkomstenbron ontdekt: zwaluwnestjes voor de bekende soep. Het is professioneel opgezet: een eigen gebouw met op het dak een luidspeak

er met zwaluwgeluiden, om de vogels binnen te lokken. Het blijkt te werken en je ziet in de buurt meer van deze vogelschuurtjes. Langs Kuching naar het Noorden in een heel luxe resort aan zee.   
In de ochtend naar het openluchtmuseum (Cultural Village) naast ons hotel. Woonhuizen van de belangrijkste stammen van Borneo zijn hier bijeen gebracht. De mensen in de huizen geven bereidwillig uitleg. Er arriveert een grote groep bezoekers in een soort uniform. Het blijken ambtenaren uit heel Maleisië te zijn op hun jaarlijkse uitje. Wij sluiten ons bij hen aan en krijgen zo in de meeste huizen een extra muziek- of dansvoorstelling te zien. Om halftwaalf is er in het theater een grote show van drie kwartier van dertien dansers in de kostuums van de verschillende regio´s. De show eindigt met een muzikale oproep tot eenheid van het land en tot vrede, opvoedkundig niet verkeerd voor de aanwezige ambtenaren. In de vroege middag maak ik met Ank nog een keer het rondje in omgekeerde volgorde. We zien tollen (een volksvermaak), muziekinstrumentenbouw, krissen maken, boomschorskleding naaien en het boren van een blaaspijp. In de latere middag een extra excursie met de hele groep de rivier op. We vinden inderdaad dolfijnen, neusapen in de mangrovebossen aan de oever, een mooie avondhemel met gebed vanuit een moskee, vuurvliegjes en zo veel bliksemflitsen in de verte, dat het een lichtshow lijkt. Tevreden en droog terug bij het hotel en pakken voor de vlucht van morgen. Verschillende reisgenoten hadden in de ochtend een zoo bezocht, om alsnog o.a. orang-oetans te kunnen zien.  

De vlucht van Kuching naar KL. We krijgen tijdens de anderhalf uur een volledige maaltijd. Met de bus over een achtbaans autoweg richting Noorden. Dan een zijweg in met honderden bochten naar Cameron Highlands. Stop bij een waterval. Na de hevige regenval van kort geleden zien we hem nu op zijn mooist. Verderop een dorp van de Asli, de oorspronkelijk bewoners van Maleisië. Het dorp oogt primitief. Hulp werkt niet altijd goed: twee wasmachines met fietsaandrijving staan ongebruikt te verkommeren. Maar elektriciteit uit zonnepanelen brengt ook hier vooruitgang. Een zeer luxe resort op vijftienhonderd meter hoogte. De Engelsen waardeerden deze streek al eind jaren twintig van de vorige eeuw wegens het koele klimaat.

Een dag in de omgeving van het hotel. Bezoek aan een grote theeplantage, gesticht door de Engelsen. De fabriek in werking met nog de oude machines uit Sri Lanka. Rondom de fabriek heuvels vol theestruiken. Het plukken gebeurt hier met machines/grote heggenscharen door arbeiders, nu meestal uit Bangladesh komend. Groene thee ontstaat door de oxidatie/het fermenteren over te slaan. Naar een vlindertuin in de buurt. We krijgen een rondleiding. Na de mooie vlinders wordt het echt leuk: reuze springhanen, een groene slang om het hoofd van een medereiziger heen, een schorpioen op een handrug. Later de lokale markt. Veel aardbeien - ons resort is er zelfs naar genoemd. We eten een paar, gedoopt in chocolade - verrukkelijk. Bij een Asli-man kopen we een honingraat, zo afkomstig uit het oerwoud. De groep gaat dan met jeeps naar een woud, door de luchtvochtigheid helemaal bedekt met mos. Ank en ik hebben een wandeling geboekt: twee uur in het regenwoud. Wij met zijn tweeën en de gids, een Asli, opgegroeid in het bos. Er volgen twee uur om nooit meer te vergeten. We krijgen de verschillende medicinale planten aangewezen, zoals o.a. tijgerbalsem. Hij vertelt over zijn jagen met blaaspijp op eekhoorns, apen en wilde zwijnen. We komen in een Asli-hut van bamboe, die hij met een vriend heeft gebouwd. Daar geeft hij soms les aan kinderen over het leven in de jungle. Ik bedenk, dat ik over veertien dagen zelf als gastleraar in Nederland in een plusklas tienjarigen probeer enthousiast te maken voor de Klassieken. Vertellen, over waar je van houdt, blijft leuk. Als afscheid ga ik met hem op de foto met zijn arm om me heen. Een avondwandeling met Ank in de omgeving.

Op weg naar het eiland Penang. De weg omlaag heeft veel minder bochten en wordt verderop vierbaans. Een nieuwe brug van 26 kilometer naar het eiland. De stadswandeling met de groep. De stad Georgetown kent duidelijk Engelse invloeden in de gebouwen, maar herbergt ook al lang een grote Chinese gemeenschap. Wij bezoeken de Chinese havenwijk en een groot complex, waar de nieuwelingen werden opgevangen. In de stad is ook veel “street art” te zien, o.a. geschilderd fietsende kinderen en een echte fiets, waar je achterop kan gaan zitten. Een orkestje met een zanger speelt. De dames van onze groep swingen mee. Ank en ik dansen de rock ´n roll uit onze jeugd. Een heel luxe hotel met uitzicht op de baai. Met Ank dan nog een rondrit met de free shuttlebus. We kunnen ons nu al aardig oriënteren.

De vrije dag met zijn tweeën onderweg. Al vroeg met een taxi naar de Penangheuvel. Met een baantje de berg op met prachtig uitzicht over stad en baai. We zijn één van de vroegste bezoekers. Op het hoogste punt de moskee. We zijn alleen en kunnen rustig bidden. Verderop een Indiase tempel met een korte ceremonie van een Indiaas gezin. Met een stadsbus naar een groot Boeddhistisch tempelcomplex (Kek Lok Si) op een heuvel in de buurt. Weer zijn we eerste bezoekers en kunnen in alle rust de vele tempels in. Met een baantje het laatste stuk omhoog naar de Godin van Mededogen. Er wordt nog steeds aan de tempels gebouwd. Wij kopen een dakpan en mogen hem zelf beschrijven: wij voelen ons bevoorrecht, dat we al meer dan vijftig jaar in goede gezondheid bij elkaar kunnen zijn. De dakpan wordt later werkelijk op een van de tempels geplaatst. Terugdenken aan de jaren vijftig in Wenen: ik heb toen als jongetje van mijn zakgeld twee dakpannen voor de kapotte Stefansdom gekocht. Met openbaar vervoer terug in de stad. De katholieke hoofdkerk, het katholieke museum met rondleiding: congregaties van mannen en vrouwen zorgen voor scholing, ziekenzorg en opvang van wezen bij de plaatselijke bevolking. In Nederland was dat oorspronkelijk ook zo: Zusters Franciscanessen hadden mijn vroegere school in Amsterdam gesticht. Op aanraden van reisleider Vincent een bezoek aan een herenhuis van een rijke Chinees, een drugsbaron, die vijf generaties geleden in opium handelde en toen goede contacten had met de Engelsen. Een interessante rondleidding van een uur, het huis werkelijk een schatkamer. Een secuity-man met machinegeweer staat bij de juwelen. Ik zeg tegen hem, dat ik me nu helemaal veilig voel. Hij moet erom lachen. De oudste moskee van de stad. Een jonge dame met hoofddoek verwelkomt ons vriendelijk en geeft ons een kwartier lang uitleg: de precieze plekken van het rituele wassen, de buigingen met de herhalingen bij het gebed. Ze zingt ons de teksten voor, die van het minaret vijf keer per dag klinken: een uitnodiging tot  het gebed. We zijn weer iets wijzer geworden, maar blijven toch katholiek. Een wandeling om de oude vesting heen en dan voldaan terug in  ons hotel.

Met de veerboot van Penang naar het eiland Langkawi in het Noorden. Met een tussenstop drie uur varen. De zee is tamelijk rustig. Toch vraagtekens bij de film tijdens de overtocht: duikboten, die vol water lopen, brandende slagschepen. De Russen hebben de Amerikaanse president ontvoerd. Maleise en Chinese ondertitels. Uiteindelijk lukt het de Russen te verslaan. De Amerikanen vallen elkaar in de armen. Nu begrijp ik eindelijk iets van het het Maleis: "Terima Kasih"- "dankjewel" staat er. Ik zelf had de tekenfilm "Finding Nemo" meer op zijn plek gevonden. Van de terminal naar een luxe resort, heel groot met honderden huisjes. Een pretpark (Oriental Village) met kabelbaan op loopafstand. Met Ank daar rondkijken en plannen maken voor morgen en overmorgen. Nog twee uur rustig op een strandstoel tot het helemaal donker is.  

Een snorkeldag met Ank. Netjes opgehaald van ons resort  en naar de terminal gebracht. Naar een eiland met koraal ten Zuiden van Langkawi. We krijgen drie uur snorkeltijd en mogen zelf telkens in en uit het water. Geen voorgeschreven lunchtijd. In het eerste gedeelte, dat omrand is, veel beschadigd koraal. Er zijn wel diverse vissen te zien. Maar na de lunch in een ander gedeelte is er mooi onbeschadigd koraal met genoeg vissen. In de late middag weer terug. Het snorkelen is al met al mooier dan verwacht. Enthousiaste verhalen van de andere reisgenoten over de mangrove-excursie: o.a. stal een makaak op de boot een zak met afval. 

Om negen uur in de ochtend met de kabelbaan in Oriental Village de berg op. Leuk is, dat hij door Oostenrijkers (Doppelmayr) is gebouwd, bekend door de skiliften in de hele wereld. Bovenop prachtig panorama-uitzicht. Nog geen andere bezoekers. Iets lager een sky-bridge. Je kijkt honderd meter onder je het dal in. Terug in het resort uitchecken. De bagage in de berging en weer naar het pretpark. We hebben nog drie attracties te goed. De leukste heet 3D Art en heeft ruimtes met grote schilderijen, waarin de bezoeker zich kan invoegen voor een foto: sportief op een surfbord, omringd zijn door koraalvissen of voor de achtergrond van KL. Om halfdrie vertrek van het resort voor de thuisvluchten via KL naar Amsterdam. Tweederde van de groep heeft een verlenging geboekt, maar ze staan ons allemaal uit te zwaaien - heel leuk - we waren echt een harmonische groep. Van reisleider Vincent hadden we gisteren al afscheid genomen. Hij is al verder gereisd, om een nieuwe groep  op te vangen. Over hem niets dan lof. Behoorlijk lange wachttijd op KL Airport en dan dertien uur vliegen naar Schiphol. Het is een alom geslaagde reis geworden!

Klaus Fischer

Maleisië Algemeen.

Op de vrije dag in KL is de KL pass een mogelijk gunstig alternatief. Deze pass is 24 uur geldig met veel dingen inclusief, zoals de HopOn bus, de KL-tower, het aquarium, het butterflypark. Informatie over de pass op internet te vinden.

Alle hotels waren luxueus, allen met koffie/theefaciliteiten, de meesten met koelkast op de kamers.

Bij de alle binnenlandse vluchten mochten we deze keer water mee nemen.

Op de vrije dag in Penang - Georgetown kan je, als je avontuurlijk bent, zelf met een taxi naar de Penang heuvel en dan met openbaar vervoer (bus 204) naar de tempel. Na een bezoek daar, weer met bus 204 terug naar de stad. Voordeel: al vroeg op de heuvel en in het tempel-complex. Er is natuurlijk ook de aangeboden optionele excursie mogelijk.

In tegenstelling tot de informatie van Fox werden de koffers in Langkawi wel al doorgelabeld naar Amsterdam. Dus geen gedoe met de koffer op KL Airport. De E-Ticket met de vlucht KL - Amsterdam was bij het inchecken in Langkawi wel nodig i.v.m. de boekingscode.

Op KL Airport komt tamelijk snel de passcontrole. Water mag daar nog. Met een treintje naar de juiste gate. Water meenemen is alleen dicht bij de gate van vertrek verboden.