Suriname

16-daagse groepsrondreis Suriname: Mi Lobi Sranan

(19 stemmen)

K. Fischer

Reisdatum: 25-09-2014 t/m 10-10-2014

Eind september, begin oktober 2014 een zestiendaagse groepsreis met FOX naar Suriname. Voor Ank is het een voormalig rijksdeel, ik als Oostenrijker kijk er zonder emoties met belangstelling tegen aan.

Een directe vlucht van ruim zevenenzeventighonderd kilometer in negenhalf uur met de KLM naar Paramaribo. We hebben met bijbetaling een raam- en gangpadstoel naast elkaar gereserveerd. Dit bevalt prima: kunnen rondlopen zonder anderen lastig te vallen. We worden tijdens de vlucht goed verzorgd.

In Paramaribo kennis maken met onze gids Stefano: hij heeft in eerdere reisverslagen prima recensies. Een vriendelijke groep van achttien personen. Een keurig hotel aan de Suriname-rivier met airco en WIFI. Suriname, lets go!

Een uitgebreid ontbijt. De stadswandeling in Paramaribo. Vele recente beelden, zoals "Moeder Suriname met haar vijf kinderen”, de vijf bevolkingsgroepen: inheemsen, Creolen, Chinezen, Hindoestanen en Javanen in de volgorde van hun komst naar het land. Ook standbeelden van politici: o.a. Aaron, de eerste president, en Lachmon - Hindoestaan en Pengel - Creool, die voor eenheid in het land ijverden. Houten gebouwen, sinds 2003 werelderfgoed in verschillende staten van onderhoud: van perfect gerestaureerd tot bouwval. Als er nog niets is gebeurd, zijn vaak ingewikkelde eigendomsrechten met bezitters in Nederland de oorzaak.

Fort Zeelandia aan de rivier, niet te groot, nu nationaal museum. Ik ken het gebouw van de TV-beelden van december 1982. Op één van de bastions een gedenkplaat met de namen van de vijftien slachtoffers en de kogelgaten in de muur. Ik vertel de niet-Amsterdammers van onze groep van de Mozes en Aaronkerk aan het Waterlooplein. Daar is aan de zijkant net zo een gedenkplaat met de namen aangebracht. Elk jaar op 8 december worden zij herdacht.

De grote houten hoofdkerk, een indrukwekkende binnenruimte van cederhout. Daar het graf van de Tilburgse heilige Peerke Donders, die zich opofferde voor de melaatsen. Ik doe er een schietgebed voor mijn oud-collega Piet Molenaar van school, die zich al tientallen jaren lang in de Nederlanse Peerke Donders Stichting inspant voor melaatsen in Zuidoost-Azië. De synagoge en de grote moskee broederlijk naast elkaar. Men viert uitgebreid gezamenlijk de feesten van de verschillende godsdiensten.

Een geslaagd bezoek aan de grote markt en omgeving: een waterkoker van 110 volt en een tweepersoons hangmat voor het terras in Oostenrijk. Met Ank in de Palmentuin op een bankje omgeven door duizend eeuwenoude koningspalmen. Het is in de avond een ontmoetingsplek voor verliefde stellen. Wij mogen daar ook komen - in ons hart voelen wij ons nog jong. Een zoele avond aan de rivier naast Fort Zeelandia met kip, rijst en pom, een aardappelgerecht. We zijn nu echt aangekomen in Suriname.

Twee dagen Galibi aan de kust aan de monding van de Merowijne-rivier in het Oosten. Gids Jeffrey, een Caraïben-indiaan haalt ons op. Over de brug van Wijdenbosch uit 2000 naar district Commewijne. Bij de oprit een bord, vertaald: "Spring niet, er is hulp" met een telefoonnummer. Hoogste punt van de brug: meer dan vijftig meter - een definitief einde. Wij worden twee dagen rondom verzorgd: flesjes water, stop met koffie/thee en zelfgebakken cake, later een saucijzenbroodje. In het resort twee warme maaltijden, water, koffie en thee op elk tijdstip beschikbaar.

De weg naar Albina is helemaal klaar, geasfalteerd door Surinamers, Nederlanders en Chinezen. Af en toe grote trucks met tropisch hardhout, streng geregistreerd tegen illegale kap. Uitstapje naar de plaats Moengo, langs het luxe verblijf van Ronny Brunswijk van het Junglecommando, langs zijn stadion met lichtmasten. Lege arbeiderswoningen - de bauxietwinning hier is op zijn retour. Verderop langs de weg een gedenkteken: 1986, binnenlandse oorlog, achtendertig mensen uit één dorp uitgemoord. Abstracte balken van verschillend volume voor ieder slachtoffer: kort en breed - zwangere vrouw, klein - een kind, lang en dun - het margere dorpshoofd.

In de grensplaats Albina overstap op een zeewaardige open boot, tassen onder een stevig zeil, handbagage in vuilniszakken, wij onder poncho´s. Twee uur varen naar het Noorden. Buiswater van alle kanten over de boot heen. Bij aankomst is iedereen drijfnat, maar de bagage is grotendeels droog gebleven. Wandeling door het dorp met negenhonderd inwoners. De bereiding van cassavebrood. Verderop legt een visser schoongemaakte vissen op een houten vlonder, om ze te roken. Morgen worden ze dan in Albina verkocht.

Informatieborden en replica´s van de verschillende schildpadden, die van april tot juli op de zandstranden hier hun eieren leggen. Wij zijn buiten het seizoen en krijgen als compensatie een culturele avond met zang en dans van de inheemsen in feestkleding. De ene dans gaat in de andere over. Jeffrey is lid van de groep performers en geeft uitleg, zodat de FOXgroep later enthousiast de hazen-, gieren- en vlinder-dans kan uitvoeren. Voldaan naar onze kamers, eenvoudig, maar wel met eigen douche en WC.

Halfzeven, tien meter van ons onderkomen de zee, zonsopkomst. Ank naast me. We mogen niet klagen. Voor de kleinkinderen armbandjes gekocht, gemaakt door de inheemse vrouwen. Later met de boot stroomopwaarts naar Frans Guyana, naar de plaats Saint Laurent. We bezoeken de vroegere strafgevangenis, bekend door de film "Papillon", de gevangene, die uiteindelijk wist te ontsnappen. Wij hadden de film als voorbereiding op de reis bekeken. Maar opgenomen is hij niet hier, maar in Jamaica. We zien de kleine cellen. Onze gids legt beeldend uit, hoe een terechtstelling door de guillotine gebeurde: dodenmaal, de valbijl van negentien kilo, het afgehakte hoofd op sterk water in de hoofdstad Cayenne. Opgelucht mogen wij allen weer de gevangenis verlaten.

De grensrivier over. Nog honderdveertig kilometer tot Paramaribo. De airco van de bus is stuk. We rijden nu met "arco" alle ramen constant open. Afscheid van Jeffrey. Hij gelooft in zijn dorp. Er zullen zonnepanelen komen, de onderkomens worden gemoderniseerd, de watervoorziening zal drinkwaterkwaliteit krijgen. We hopen, dat zijn dromen waar worden. Een rustige avond in het hotel.

Iedereen van de groep doet mee met de excursie naar vroegere plantages. Met een boot op de Suriname-rivier naar het Noorden, het fort Nieuw Amsterdam, nu museum. Mooie flora met lotusbloemen in de vijvers, maar ook interessante tentoonstellingen. Indringende beschrijvingen van de rol van Nederland bij de slavenhandel met vele doden al bij de overtocht. Modellen van mooie plantersgebouwen van plantages, die wij bezoeken. Er is daar ook een klein openluchtmuseum met woonhuizen van inheemsen en contractarbeiders, restanten van een Caribische conferentie, die daar plaatsvond.

Stop bij "Rust en Werk", één van de weinige plantages van de meer dan vierhonderd, die nog in bedrijf zijn. Een Nederlandse eigenaar met zesduizend koeien. We zien het rusthuis van de dieren. De arbeiders zijn Javanen. De rondleider vertelt alles in een razend tempo, maar is het meest trots op zijn mini-minizoo met een kleine kaaiman, die in de armen genomen kan worden, zijn cavia´s en schildpadden.

Heerlijke lunch in plantage Fredriksdorp, weer met een Nederlandse eigenaar, die zich op toerisme heeft toegelegd. Wij worden met zelf geperst grapefruitsap verwend. In de struiken doen zich kolibries te goed aan nectar. Wij varen terug richting monding, om dolfijnen te spotten, die dan ook echt opduiken, ook al zijn het niet grote aantallen. Tegen de avond terug in het hotel - een heerlijke dag buiten. Pakken van de tassen voor de komende zeven nachten in het binnenland. De koffers kunnen we in Paramaribo achterlaten.

Met de boot vijftig kilometer naar het Zuiden over de Suriname-rivier. Wij kennen de boot al van gisteren. Onderweg worden we door reisleider Stefano verwend met drinken, maar ook met een doosje vers fruit en later met een snack. Twee stops onderweg. De eerste in Dombrug. Een kleine markt en een supermarkt in de buurt. Inkopen voor een lunch aan bord. Ik verras Ank met een zak lychees. De tweede stop in Laarwijk. Rondleiding door een kleine meneer met de niet voor de hand liggende naam Rambo en zijn trage hondje, "Snelheid" genaamd. Hij kent Nederland, vooral Rotterdam en spreekt een keurig Nederlands. Hij heeft twee hobby’s: opvangen van hondjes en het verstoren van bijen- en wespennesten. Wij hoeven niet bang te zijn: ze kruipen alleen in neus en oren. Apen zien we niet. Want toen er elektriciteit kwam, sprongen de apen in de masten met hoogspanning."Ssst" - aap dood. De rondleiding eindigt met een blijkbaar Rotterdams gezegde  "Alles kits achter de rits".

Zeven uur na vertrek bereiken we resort Overbridge met voor ieder stel een eigen huisje/cabana. Het terrein verkennen: kreek, strand, wandelbos. Schrijven, internetten, zitten op de veranda - een ontspannen dag.

Een excursie naar de Jodensavanne, één uur varen stroomopwaarts. Tot begin negentiende eeuw was dit een bloeiende suikerplantage. Een wandeling van een half uur ernaar toe. Een slokje van een geneeskrachtige bron, een Joodse begraafplaats met meer dan vierhonderd graven van families als De La Parra of Fernandes, nog steeds bekend in Paramaribo. Resten van de oudste synagoge in de Nieuwe Wereld. Uitleg ook met duidelijke informatieborden. Terug een korte afdaling naar de rivier naar een andere aanlegsteiger. Dichtbij heeft Ballast Nedam een nieuwe brug gebouwd, die over twee maanden geopend wordt. Dan zal dit gebied op één uur rijden van Paramaribo een voorspoedige ontwikkeling doormaken. In de boot verrast Stefano ons met twee verschillende cakes en dan met een soort vegetarische lunch van meloen, mango, ananas en grapefruit.

In de middag luieren, wandelen, lezen, schrijven. Medereizigers aan het strand in zwemkleding. In het zwembad is men tot achttien uur veilig: de verhouding beach-watchers en zwemmers is één op één. In de buurt is er een wandelparkje, een klein stukje primair regenwoud: een foto bij een boomreus van dertig meter hoogte en een stamdikte van twee meter. Bij het diner blijken Nederlandse bouwers van de brug ook in de eetzaal aanwezig te zijn. Alles ligt op schema en de brug komt op tijd klaar, als de betaling in orde is. Nog even internetten. Want de komende drie dagen zullen we nog verder het oerwoud induiken en moeten dan zonder internet leven.

Een reisdag naar het Zuiden. Drie uur met de bus. De overstapplaats aan de rivier: een Afrikaans aandoende wirwar van mensen, boten, bagage en handelswaar. Onze spullen in een aparte boot onder een dekzeil, wij op tweemansbankjes. Drie uur varen op de Boven - Suriname-rivier. Laag water in deze droge periode. Mooi gevormde lavarotsen komen te voorschijn. Stroomversnellingen. Één keer uitstappen en naar de andere kant van een eiland lopen. Groene wanden aan de oevers afgewisseld met dorpjes en zwemmende kinderen - het mooiste stroomgedeelte van mijn leven.

Aankomst in Danpaati, een vierhondvijftig meter lang eiland in de rivier. Ons huisje met terras en hangmat aan het water. Een wandeling met de groep, van Zuid - zwemplekken, door een bos met wandelpadjes naar Noord - uitkijkplek. Zonsondergang, kwaken van kikkers, cicaden, flarden Caribische muziek. Ank in de hangmat met de e-reader - "Zwitserleven-gevoel". Met zijn tweeën een avondwandeling: maneschijn, vuurvliegjes. Slapen in een tweepersoonslbed: een kubus van twee bij twee bij twee meter, door een klamboe helemaal beschermd tegen de muggen, die er niet zijn.

In de ochtend dorpswandeling. Dorpen van voormalige slaven, zuidelijker dan de stroomversnellingen en dus veilig. Aan land. Ineens zegt een medereiziger uit de Achterhoek: "Zij heeft de koeien los in de wei". Ik zie nergens een koe. Het blijkt een oudere binnenlandse vrouw zonder bovenstuk. Zo breidt een Oostenrijker tijdens de reis zijn Nederlands uit. De huizen dicht bij elkaar. Wij lopen van het ene dorp naar het andere. Het tweede dorp is christelijk en wordt vanuit Nederland ondersteund, o.a. bij het onderwijs. Even in de kerk van de Evangelische Broedergemeente.

In de middag een boswandeling, een stuk primair regenwoud. Les van reisleider Stefano en lokale gids Joshua. Lianen om te drinken, een jodiumboom, de vruchten van een oliepalm met het rupsje van de blauwe Morpho-vlinder. Dit rupsje schijnt een lekkernij te zijn. Drie keer slaan op de telefoonboom, als je de weg kwijt bent. Die drie keer is belangrijk - anders denken ze, dat je een aap bent, die aan het bellen is. Want apen tellen niet bij het slaan op de boom. Toch wil ik na deze les niet verdwalen in het bos.

Na thuiskomst zwemmen in de rivier of in het zwembad. Ank en ik ook een uurtje kanoën langs de oever van het oerwoud. Gevoel bevoorrecht te zijn en dankbaarheid. In de avond kaaimannen spotten. De tocht met de boot bij maanlicht is op zichzelf al leuk. We zien inderdaad enkelen aan de oever. Eentje wordt zelfs gevangen en kan aangeraakt worden. Hij krijgt natuurlijk zijn vrijheid terug.

Het feest van Sint Franciscus, in Nederland dierendag. Gedachten aan mijn oud-collega´s in Amsterdam. Een half uur varen stroomafwaarts - bezoek aan het Marron-museum, de binnenlanders, die aan de slavernij op de plantages waren ontkomen. De dorpen hier zijn van de stam de Samaraccanen. Wij horen en zien veel van hun cultuur. Zij versieren hun huizen met houtsnijwerk, de mannen hebben vaak meerdere vrouwen, maar leven apart van elkaar. Naamgeving via de vrouwelijke lijn. Aan het hoofd van de gemeenschap een chef met helpers. Als hij overlijdt, drie maanden rouw, afgesloten met een groot feest. Afgelopen nacht hoorden we in de verte de trommels van een naburig dorp ter ere van zo een feest. Veel gebruiksvoorwerpen van jacht en landbouw. Sommigen kennen we al van Galibi, zoals de cassaveverwerking.

In de middag vrij: luieren, lezen, zwemmen, schrijven, bootje varen. Met Ank alleen twee uur peddelen langs de oevers in een tropische setting. Luxe. Internetten is hier niet mogelijk. Als afsluiting van de dag de culturele avond. Dertien dames zingen voorovergebogen voor ons een welkomstlied en over de liefde. Fanatiek handengeklap. Op de plantages mochten ze niet met elkaar praten en communiceerden dus door middel van gezang. Reisleider Stefano geeft voor ons uitleg. Later dansen, oorspronkelijk om de meester te verleiden, zodat de anderen ondertussen konden vluchten. Nu speelt Stefano de mannelijke rol. Ongelofelijk lenige bewegingen van het vrouwelijk bekken. Wij doen aan het einde ook mee met een dans. Tenslotte als dank geen fooienpot, maar het kopen van door hen gemaakte souvenirs. Een leuke avond.

Een reisdag vanuit Danpaati met boot en bus naar Berg en Dal, een tamelijk nieuw, luxe resort aan de Suriname-rivier. Een groot eigen huis, lekker eten, alles werkt - ook airco en internet. De drie dagen in Danpaati hadden we dit gemist. Fijn slapen in een reuze hemelbed. Wakker worden. Vanuit je bed door de rolgordijnen heen de silhouetten van de bomen, de rivier voor je, de opkomende zon. Ineens bedenk ik, dat de gordijnen dus licht doorlaten. Zo hebben de vissen het doen en laten in het hemelbed kunnen volgen.

Vanuit het resort een excursie naar Brownsberg, een belangrijk natuurreservaat in Suriname. Door primair regenwoud de berg op. Mooi uitzicht op het grote stuwmeer beneden. Twee uur wandelen naar de Leo waterval. Het laatste gedeelte steil omlaag. In deze droge tijd is er weinig water. In dit beschermde gebied zijn er meer dieren dan elders. We zien boskonijnen, rappen/een soort hoenders, een kleine klimslang. Horzels maken het ons behoorlijk lastig, maar ze zijn niet gevaarlijk. De sportievelingen van de groep bezoeken nog een tweede waterval. Met open ramen terugrijden door primair regenwoud blijft leuk.

In de ochtend nog een toer. Een korte vaart met de boot naar het oudste gedeelte van Berg en Dal: een politiepost uit de achttiende eeuw. Een oude afbeelding met een grote boom – hij staat nu nog op de berg. De heuvel op: graven van vroegere slaven met halfvergane houten planken voor man, vrouw en kind. Even stilte, om hen te gedenken. Enkele graven van hun meesters, in steen uitgevoerd. Terug, uitchecken. Het was het meest luxueuze resort van onze reis, modern, ruim opgezet.

Richting Paramaribo. Een tussenstop in Lelydorp, inderdaad genoemd naar onze Cornelis Lely van de afsluitdijk, een modern opgezet vlinderpark. Een lekere lunch, een korte wandeling door primair regenwoud - de boomreuzen netjes met naambordjes. Wij in een volière met dertig Morpho-vlinders - uitgebreid foto´s. Een rups over je hand laten kruipen - kietelt een beetje. De poppen worden naar dierentuinen in Europa en Noord-Amerika verstuurd, net als één soort schildpad, die gekweekt wordt en één soort slang, de tapijtslang - een wurgslang, de Boa Constrictor, die tot vier meter lang wordt. In de avond met de hele groep afscheid van reisleider Stefano - hij heeft het goed gedaan en krijgt zijn enveloppe met inhoud als waardering.

In de ochtend een fietsexcursie naar Peperpot, een voormalige cacao- en koffie-plantage, nu een natuurpark. De fietsen zijn van Nederlands fabricaat, veel beter dan de fietsen in andere vakantielanden. Ik rijd, net als thuis, soepel op een Gazelle met zeven Nexus-versnellingen. Door zelf een borg van vijftig euro per fiets te betalen mogen Ank en ik ze tot de late middag gebruiken. In Peperpot zijn de directeurswoning, de droogschuur en de sluizen gerestaureerd. Lekker fietsen door het park. We zien daar ook weer de bij de binnenlanders heilige kapokboom met de stekels op de stam. Veel vogels, zoals de wevervogel met zijn lange hangende nest. Er zijn nog meer dieren in het natuurpark: ineens hevig gegil vanuit de richting van de WC´s. Een medefietster is opgesloten in het damestoilet met een soort vogelspin en stelt dat niet zo op prijs. In de middag op eigen gelegenheid fietsen door de stad. Het bereik wordt groter: we komen zelfs tot de zoo van Paramaribo. Pakken voor de thuisreis morgen.

De laatste vrije ochtend. Nog nooit zo veel beesten gezien. Kwart over zes in de ochtend ontbijt. Vogels vliegen in de hoteltuin af en aan. Met een taxi naar de Cultuurtuin, vanaf 1908 door Nederland als proeftuin aangelegd - nu een oerwoud aan de rand van de stad. Kwart voor acht lopen we in primair regenwoud (primair – ouder dan honderd jaar). Twee ara´s vliegen over, gieren in de lucht, veel kleine vogels. Negen uur naar de Paramaribo Zoo in de buurt. Als niet ingezetenen betalen we de volle mep: twee euro vijftig cent. Een praatje met de educatieve dienst. We krijgen van hen lesmateriaal mee, b.v. verband tussen snavelvorm en soort voedsel. Alle bekende Surinaamse dieren hebben we gezien: de tapir met jong, de jaguar, het bosvarken, de harpijadelaar. Onze medereizigers moeten het doen met de afbeeldingen op de buitenmuur van de lagere school in Botopasi in het binneneland.

Op tijd terug in het hotel. Shuttle naar Zanderij en probleemloze nachtvlucht naar Amsterdam. Zeer strenge controle op Schiphol: twee maal snuffelhonden, twee maal paspoortcontrole, handbagage en later de koffer door scanner. We komen voldaan weer thuis.

Algemeen:
Bij aankomst op het vliegveld Zanderij een simpel formulier, al uitgedeeld tijdens de vlucht, een toeristenkaart, te verkrijgen op Schiphol of hier op de luchthaven, geen controles van de bagage op meegebrachte etenswaren enz.. Wel lange rijen voor het inchecken. Voor zestig-plussers biedt loket zeven voor diplomaten en crewpersoneel links in de aankomstshal een half uur verkorting van de wachttijd.

Boottocht Albina - Galibi: de weekendtassen gingen waterdicht onder een groot zeil (hoefden dus niet ingepakt te zijn). Zelf word je vooral tegen het einde van de tocht drijfnat. Handbagage in een (uitgedeelde) plastic zak of onder het grote zeil.

De reis werd door FOX tegenover vorige jaren veranderd: Galibi nu één nacht / twee dagen i.p.v. twee nachten / drie dagen. Extra resort Berg en Dal. Geen binnenlandse vlucht van Danpaati naar Paramaribo, maar de terugreis vanuit Danpaati ook met boot en bus (net als de heenreis) niet direct naar Paramaribo, maar eerst naar Berg en Dal. Voordeel: geen gewichtsbeperking van de weekendtassen, die voor zeven nachten (twee in Overbridge, drie in Danpaati en twee in Berg en Dal) gepakt worden.

Gratis WIFI in Paramaribo, Overbridge, Berg en Dal.

Waterkoker in Paramaribo, Overbridge. Het drinkwater is geen probleem: uit de kraan in Paramaribo en Overbridge. Drinkwatertappunten in Galibi, Danpaati en Berg en Dal (ook waterflesjes).

Niemand van de groep kreeg last van buikloop. Dit is een compliment voor Suriname en FOX, die de locaties heeft uitgezocht.

Dieren hebben we meestal bij de excursies/extra´s gezien: bij de boottocht op de Suriname-rivier, op de Brownsberg, bij de fietstocht naar Peperpot en bij het zelf ondernomen uitje naar de Cultuurtuin en de dierentuin.

We hebben kennis gemaakt met alle bevolkingsgroepen van Suriname: met de inheemsen in Galibi, met de binnenlanders in Danpaati, met de Creolen in Paramaribo, met Hindoestanen en Javanen, de vroegere contractarbeiders, in Commewijne aan de overkant van de Suriname-rivier.

De reis naar Suriname is niet spectaculair, maar wel de moeite waard. Het land is nog niet zo gelikt toeristisch en dat zie ik als voordeel. Nederlands is de taal van het onderwijs en van de overheid. Dat doet vertrouwd aan. De droge tijd is grotendeels droog, maar wel warm. Daar moet je tegen kunnen. Je ziet in andere landen meer dieren, maar de natuur is mooi. Je beleeft onderweg veel natuur, doordat je uren in een boot zit of in een bus met open ramen. De afstanden zijn relatief klein - ook een voordeel. Je doet op deze reis vier resorts buiten Paramaribo aan - dat is een pré, maar de kwaliteit van de resorts verschilt. Overal deed men zijn best, om het ons naar de zin te maken. Dat geldt zeker voor reisleider Stefano met zijn deskundigheid en humor. Bedankt ook medereizigers, inclusief natuurlijk partner Ank. Het programma van FOX zit goed in elkaar. Wij hebben van de reis genoten.

K.J. Fischer

Waardeer dit reisverslag

De waardering is een leidraad en heeft geen invloed op de plaatsing van het verslag!

Terug naar boven