Tibet informatie

Landeninformatie Tibet

Een fascinerende geschiedenis, een unieke geografische samenstelling en een religieuze identiteit die terug te zien is in kunst, architectuur en tradities. Lees hier over de cultuur, geschiedenis en natuur van het ‘dak van de wereld’.

Bevolking, taal en cultuur

Er leven naar schatting ruim 3 miljoen mensen in de Tibetaanse Autonome Regio. Daarnaast is er ook een grote groep Tibetanen die buiten de Tibetaanse Autonome Regio woont in aangrenzende Chinese provincies. Over de demografische samenstelling van Tibet is onenigheid, maar volgens de census in 2010 zou 90 procent van de bevolking van het land Tibetaans zijn. De rest van de bevolking bestaat met name uit Chinezen.

Door de afgelegen en moeilijk bereikbare ligging van Tibet, is de cultuur van het land relatief onaangetast gebleven door buurlanden. Een belangrijke invloed op de cultuur is het Tibetaans boeddhisme, wat ook de dominante religie in het gebied is. Daarnaast is ongeveer 10 procent van de bevolking aanhanger van de inheemse sjamanistische religie Bön. Deze animistische religie heeft eveneens een belangrijke invloed gehad op de lokale cultuur. 

De sterke religieuze invloeden in de Tibetaanse cultuur zijn duidelijk te zien in het land. Tibetaanse kunst is bijvoorbeeld sterk religieus. Ook in de bouwwerken van het land zijn deze invloeden terug te zien. Iconische gebedsmolens zijn op veel plekken te vinden, en de architectuur van paleizen, kloosters en andere belangrijke gebouwen toont duidelijke boeddhistische kenmerken. 

Ook de muziek van het land weerspiegelt een boeddhistische traditie. Tibetaanse muziek gaat vaak gepaard met chants in het Tibetaans of Sanskrit. Dit zijn op ritmische wijze gesproken of gezongen teksten. Meestal worden voor de chants religieuze teksten gebruikt. De meest gesproken taal in Tibet is het Tibetaans, dat een groot aantal verschillende dialecten kent. 

Geschiedenis, economie en politiek

Van de zevende tot de negende eeuw was het Tibetaanse rijk een van de belangrijke machten in Centraal-Azië. Dit rijk besloeg een groot deel van hedendaags China, Kirgizië, Bhutan en Nepal. Een burgeroorlog maakte uiteindelijk een einde aan deze wereldmacht, waarna het gebied gefragmenteerd raakte. Er was een tijdlang sprake van verschillende koninkrijken en krijgsheren, tot het gebied in de dertiende eeuw door de Mongolen werd aangevallen. 

Van de dertiende tot het midden van de veertiende eeuw werd Tibet geregeerd door de Mongoolse Yuan-dynastie. Hoewel de regio enige autonomie behield op politiek en religieus gebied, had het Mongoolse Rijk de structurele macht in handen. In de veertiende eeuw begon de macht van de Yuan-dynastie af te nemen, onder meer door opstanden in verschillende Chinese provincies. Hierdoor kon een nieuw regime de macht in het gebied grijpen: de Phagmodru-dynastie.

Deze werd opgevolgd door de Ringpung-dynastie, waarna de Tsang-dynastie het stokje overnam. Elk van deze dynastieën was minder dan een eeuw aan de macht. In de zeventiende eeuw kwam de regering van historisch Tibet op. Aan het hoofd van dit regime stond de dalai lama. Van 1720 tot 1912 was Tibet in handen van de Chinese Qing-dynastie. 

In 1913, na de val van de Qing-dynastie, verklaarde de dertiende dalai lama zich als leider van een onafhankelijk Tibet. China bestempelde het gebied echter als een onderdeel van de nieuwe republiek. Deze situatie bleef bestaan tot 1950, toen het Chinese leger Tibet binnenkwam en een verklaring werd ondertekend waarmee Tibet onderdeel van China zou worden. Sindsdien is er internationale kritiek geweest op de relatie tussen China en Tibet. De Tibetaanse cultuur zou systematisch onderdrukt worden en er zou zelfs sprake geweest zijn van genocide. 

Sinds 1965 wordt het gebied de Tibetaanse Autonome Regio genoemd. Hoewel er sinds de jaren vijftig regelmatig protesten en opstanden zijn geweest tegen de Chinese invasie, heeft China nog altijd de politieke macht in Tibet. De regering van het gebied wordt benoemd in Beijing. De veertiende dalai lama vluchtte in 1959 naar India, waar hij nog steeds leeft als vluchteling. 

De economie van Tibet is, mede dankzij het toenemende toerisme, gegroeid in de afgelopen jaren. Toch blijft het gebied erg arm in vergelijking met de rest van China. Veel Tibetanen leven onder de armoedegrens. Landbouw is een belangrijke economische activiteit in Tibet, met name in de vorm van veeteelt.  

Klimaat

Tibet heeft voor een groot deel een koud steppeklimaat. De gemiddelde maximumtemperatuur in hoofdstad Lhasa ligt ’s winters tussen de 5 °C en 10 °C. De minimumtemperatuur in de winter ligt rond de -10 °C. De gemiddelde maximumtemperatuur loopt in de zomermaanden op tot zo’n 20 °C. De temperatuur kan per regio verschillen: op sommige plekken kan het kwik dalen tot -20 °C. 

Het Tibetaanse Hoogland kent over het algemeen veel zonuren en maar weinig neerslag. De meeste regen valt van mei tot oktober, tijdens de zomerse moesson. In sommige delen van Tibet is bovendien sprake van een toendraklimaat. Vanwege de hoogte leven hier geen bomen. 

Natuur

Tibet wordt ook wel ‘het dak van de wereld’ genoemd. Dat komt omdat het land op een hoogvlakte van gemiddeld ruim 4.500 meter ligt. Met een oppervlakte van meer dan 2,5 miljoen vierkante kilometer is dit de grootste en hoogste hoogvlakte ter wereld. Het Tibetaanse Hoogland bestaat uit bergen, grasvlaktes en meren, en wordt omringd door hoge bergketens. Delen van de hoogvlakte hebben het uiterlijk van een alpiene toendra, terwijl in andere delen bomen en struiken groeien. 

Door de grote hoogte en de beperkte hoeveelheid neerslag zijn er vrij weinig dieren die op het Tibetaanse Hoogland kunnen leven. Toch is de hoogvlakte het leefgebied van een aantal bijzondere diersoorten, zoals onder meer de Tibetaanse wolf, het sneeuwluipaard, de jak en een aantal roofvogels. 

Het landschap in het zuiden van Tibet wordt grotendeels gekenmerkt door het Himalayagebergte. Mount Everest, met 8.848 meter het hoogste punt ter wereld, ligt op de grens tussen Tibet en Nepal. Hoewel het grootste deel van het gebergte in Nepal ligt, zijn de besneeuwde pieken prominent zichtbaar in het zuiden van Tibet.