Zambia informatie

Landeninformatie Zambia

Bevolking

Ruim 98% van de Zambianen behoort tot een van de 73 Bantoetalige stammen, die weer tot een van de zeven dialectgroepen behoren. De 7 dialecten zijn: Bemba, Tonga, Nyanja, Lunda, Luvale, Lozi en Kaounde. Eenderde van de bevolking woont in het centrale hoogland, terwijl ook de grensgebieden met Mozambique en Malawi vrij dicht bevolkt zijn.

Ongeveer 45% van de bevolking woont in stedelijke gebieden, waarmee Zambia de hoogste urbanisatiegraad (trekking van platteland naar de stad) van zwart Afrika heeft. De hoofdstad Lusaka telt 982.362 inwoners. De grote stad Kitwe telt 439.200 inwoners, Ndola 376.311, Mufulira 175.000 en Kabwe 166.600 inwoners.

De officiële taal is het Engels. In het dagelijks leven wordt veel gebruik gemaakt van een taal bestaande uit Afrikaanse, Engelse en Bantoewoorden, genaamd Kitchen Kaffir.

Cultuur

Zambia heeft bijna tien miljoen inwoners. De Zambiaanse bevolking bestaat voor ruim 98 procent uit Afrikanen en voor een kleine 2 procent uit Europeanen en Aziaten. De meerderheid van de inwoners behoort tot het Bantoevolk. Hierna komen de Bemba en de Tonga. Ongeveer 70% van de Zambiaanse bevolking hangt traditionele Afrikaanse religies aan. Bijna 30% is christen, de Rooms-Katholieke Kerk heeft de meeste aanhangers. De protestanten zijn verdeeld over de Anglicaanse Kerk en de United Church of Zambia. Een steeds grotere aanhang krijgen de  Afrikaanse christelijke kerken. Ook de Jehova's Getuigen hebben een groeiende aanhang. Ca. 1% van de bevolking is islamiet of hindoe.

Economie

Zambia bezit grote minerale voorraden waaronder koper, kobalt, kolen, lood, zink en smaragd. Zambia bezit naar schatting 6% van de koper voorraad in de wereld en koper is verantwoordelijk voor ongeveer 90% van de buitenlandse inkomsten van het land.

De landbouw in Zambia produceert gewassen zoals maïs, sorghum, pinda's, tabak, suikerriet, sojabonen en zonnebloemen. De veeteelt is ook een belangrijke sector van de agrarische economie. Hoewel er in verschillende delen van het land commerciële boerenbedrijven gevestigd zijn, is de landbouw de overheersende activiteit. Er zijn grote gemeenschappelijke gebieden waar plaatselijke mensen in inheemse nederzettingen wonen. Zonder financiële middelen, planten of zaden, goede methoden, machinerie, vervoer en moderne communicatiemiddelen komen zij met grote moeite aan de kost.

Vele jaren van economisch wanbestuur onder de UNIP regering hebben de economische ontwikkeling van het land ernstig vertraagd. De MMD administratie heeft sinds 1991 grote economische hervormingen ingevoerd en de economie heeft zich versterkt. Zambia blijft echter een heel arm land, ondanks het progressieve economische beleid.

Het toerisme is in Zambia een belangrijke groeiindustrie. Veel toeristische voorzieningen, zoals lodges en hotels die vroeger in handen van de overheid waren zijn nu geprivatiseerd. De kleine, maar snel groeiende toeristenindustrie draagt eveneens bij tot het economische herstel van Zambia.

Flora en Fauna

De plantengroei in het grootste deel van het land bestaat uit savanne, hoog gras met verspreid staande bomen. In het noorden liggen bij de meren en in de rivierdalen tropische regenwouden. De dierenwereld van Zambia wordt gekenmerkt door de grote planteneters olifant, puntlipneushoorn, steppezebra, wrattenzwijn, buffel, talrijke antilopen, leeuw, luipaarden en de gevlekte hyena. Giraffen komen slechts in het uiterste westen en in het oosten voor.

De tamelijk schaars vertegenwoordigde bossen behoren tot verscheidene typen en herbergen een vaak zeer karakteristieke dierenwereld. Enkele Centraal-Afrikaanse bosvormen met o.a. apen dringen tot in het noordwesten door. Totaal zijn ongeveer 225 soorten zoogdieren en 700 vogels van Zambia bekend.

Zambia kent een uitgebreid netwerk van nationale parken en wildreservaten. De meest bekende zijn het Kafue National Park en de reservaten in het dal van de Luangwarivier. De natuurbescherming is redelijk georganiseerd, maar kampt met stroperij, vooral van olifanten en neushoorns en financiële problemen. Het safaritoerisme komt moeizaam op gang.

Geografie

Zambia is gelegen in zuidelijk Centraal-Afrika en heeft een totale oppervlakte van ruim 750.000 km2. Zambia is ongeveer twintig keer zo groot als Nederland. Zambia grenst in het noorden en het noordoosten aan de Democratische Republiek Congo, in het noordwesten aan Tanzania, in het oosten aan Malawi, in het zuidoosten aan Mozambique en Zimbabwe, in het zuidwesten aan Namibië en in het westen aan Angola.

Het Zambiaanse landschap bestaat voor een groot gedeelte uit zacht golvende plateaus met een gemiddelde hoogte van ca. 1100 meter boven zeeniveau. In het oosten en het noorden wordt het geleidelijk aan wat hoger. Het hoogste punt van Zambia bevindt zich, met 2301 meter, in de Mafinga Hills op de grens met Malawi.

De dalen van de Midden-Zambezi in West-Zambia en van de Luangwa in Oost-Zambia vormen de laagste delen van het land. Twee van de grootste rivieren van Afrika ontspringen in Zambia, de Zambezi en de Congorivier. De Zambezi is de vierde rivier van Afrika, na de Nijl, de Congo en de Niger.

Geschiedenis

Er zijn bewijzen gevonden dat Zambia 300.000 jaar geleden werd bewoond door Pygmee-volken. Dit waren de eerste bewoners van Zambia. In de 18de en 19e eeuw floreerde er een slavenhandel in Zambia. In 1895 werd Zambia 'eigendom' van de British South-Africa Company (BSA). In 1924 werd Zambia een Britse kroonkolonie onder de naam Noord-Rhodesië . De Britten introduceerden het systeem van indirect rule (indirect heersen), dat betekende dat de Britten via de traditionele stamhoofden haar gezag uitoefende. Vooral de blanken hadden het voor het zeggen.

Zwarte nationalen richtten het African National Congress (ANC) op, om het nationaal bewustzijn te versterken. In 1953 werd Kenneth David Kaunda secretaris-generaal van de ANC. In datzelfde jaar werden Noord-Rhodesië (het huidige Zambia), Zuid-Rhodesië (het huidige Zimbabwe ) en Nyasaland (het huidige Malawi ) tot één federatie samengevoegd. Deze Centraal-Afrikaanse Federatie (die onder Britse protectie fungeerde) werd fel bestreden door Kenneth Kaunda . Hij vond dat zijn ANC een te afwachtende houding aannam. In 1957 stapte Kaunda uit het ANC en richtte United National Independence Party op, waarvan Kaunda de voorzitter werd. Harry Nkumbula volgde Kaunda als secretaris-generaal van het ANC op.

De Centraal-Afrikaanse Federatie werd in 1961 opgeheven en op 1 januari 1964 werd Kaunda minister-president. Op 24 oktober 1964 werd Noord-Rhodesië onder de naam Zambia een onafhankelijke republiek met Kaunda als president en (tot 1970) tevens minister van Defensie. In 1972 fuseerden het ANC van Harry Nkumbula en tal van kleinere partijtjes met de UNIP. De UNIP werd daarna de enige toegestane partij.

President Kaunda voerde sindsdien een beleid van Zambiaans humanisme . President Kaunda werd een gevierd staatsman, zijn politiek van verzoening en non-racialiteit, geweldloosheid en democratie, ondervond veel populariteit. President Kaunda steunde bovendien de Afrikaanse meerderheids-bewegingen in Zuidelijk-Afrika (Zuid-Afrika, Mozambique en Zimbabwe). In de jaren tachtig verslechterde de economie en ontstond er serieuze oppositie tegen het bewind van president Kaunda.

In 1990 werd het meerpartijenstelsel ingevoerd. Frederick Chiluba richtte in 1990 de oppositie beweging Movement for Multiparty Democracy (MMD) op. In 1991 nam het parlement een nieuwe grondwet aan en president Kaunda kondigde voor 1992 verkiezingen aan. Bij de verkiezingen werd Frederick Chiluba tot president gekozen. Kaunda trad af. President Chiluba voerde direct een grootscheepse privatisering door. Hierdoor verkreeg Zambia meer krediet.

De regering-Chiluba werd geteisterd door schandalen en was vrij autocratisch. In 1995 stelde ex-president Kenneth Kaunda zich kandidaat voor de aankomende presidentsverkiezingen. Om ervoor te zorgen dat Kaunda niet opnieuw president kon worden nam het parlement een wet aan dat een president slechts eenmaal herkozen kon worden. Dit sloot deelname van Kaunda uit, die reeds vele malen herkozen was. In 1996 werd Chiluba herkozen. De UNIP startte daarna een campagne van geweldloze burgerlijke ongehoorzaamheid. Desondanks kon Chiluba tot 2002 president blijven.
Op 2 januari 2002 werd Levy Patrick Mwanawasa president.

Klimaat

Zambia heeft een tropisch klimaat en het regenseizoen loopt van oktober tot april. In de regentijd worden natte dagen afgewisseld met droge dagen. Zambia kent drie seizoenen: het koele maar droge seizoen (april-augustus), het hete en droge seizoen (augustus-november) en het warme natte seizoen (november-april). De gemiddelde temperatuur is afhankelijk van het gebied, de verschillen in het land zijn namelijk vrij groot. In de dalen is het gehele jaar heet en vochtig, in de rest van het land is de gemiddelde jaartemperatuur ca. 22 graden.

Politiek

Zambia een presidentiële republiek, welke wordt geregeerd door een president die gedurende minstens vijf jaar het land bestuurd. inds de nieuwe grondwet in werking trad heeft Zambia een meerpartijenstelsel die de president het recht ontneemt om boven de wet te staan, de noodtoestand uit te roepen en een kabinet samen te stellen uit leden van buiten het parlement. De president kan slechts één keer herkozen worden en volgens de grondwet dienen beide ouders van een presidentskandidaat van Zambiaanse afkomst te zijn.

Het parlement, bestaat uit 150 leden. Hiervan worden 142 leden gekozen door het volk en acht extra leden worden door de president benoemd.  De belangrijkste politieke partijen in Zambia zijn de United National Independence Party van K. Kaunda en de Movement for Multi-Party Democracy (MMD).

Zambia is lid van de Verenigde Naties en geassocieerd lid van de Europese Unie.
Terug naar boven